سرود خارکن

مشخصات کتاب:

عنوان: سرود خارکن (گزینه شعر پروین اعتصامی)
نویسنده: پروین اعتصامی
مترجم: ندارد (کتاب اصالتاً به زبان فارسی نوشته شده است).
سال چاپ اصلی: ۱۳۶۷ هجری خورشیدی (۱۹۸۸ میلادی)
ناشر: انجمن نویسندگان جمهوری افغانستان (انتشار یافته در کابل)
نوبت چاپ: یکم
تعداد صفحه کتاب: ۱۰۵ صفحه (قطع رقعی)

خلاصه کتاب:
این کتاب یک آنتولوژی و گزیده هدفمند از زیباترین و آموزنده‌ترین اشعار دیوان رخشنده (پروین) اعتصامی است که در اواخر دهه شصت خورشیدی در کابل تدوین شد. کتاب با تمرکز بر شعر مشهور «سرود خارکن» آغاز می‌شود؛ شعری که در آن پیری خارکن در حال کار، ارزش جوانی، هوشیاری و اتکا به بازوی خود را فریاد می‌زند. دیگر صفحات کتاب شامل شاهکارهای مناظره پروین (مانند مناظره سیر و پیاز، مست و محتسب، نخ و سوزن، و اشک و مژگان) است که همگی حاوی پیام‌های عمیق عدالت‌خواهی، همدردی با رنجبران و ایستادگی در برابر ظلمِ اقویا هستند.

درباره نویسنده:
رخشنده اعتصامی (۱۲۸۵–۱۳۲۰ خورشیدی) معروف به پروین اعتصامی، بزرگ‌ترین شاعر زن ایران در سبک مناظره و ادبیات تعلیمی معاصر است. او تحت نظر پدر دانشمندش (یوسف اعتصامی ملک‌الشعرا) و استادانی چون دهخدا و ملک‌الشعراء بهار تربیت شد. پروین با تلفیق مهارتی استادانه در سبک شعر ناصرخسرو و صراحت مصلحانه انوری، دیوانی خلق کرد که سرشار از عواطف مادری، نگاه فیلسوفانه به جهان و نقد ساختارهای ستمگر زمانه است. او در جوانی و در سن ۳۵ سالگی بر اثر بیماری حصبه درگذشت.

چرا باید این کتاب را خواند؟
۱. ستایش کار و شرف انسانی: شعر محوری کتاب («به صحرا، سرود اینچنین خارکن / که از کندن خار، کس خوار نیست») یکی از قوی‌ترین مانیفست‌های ادبیات فارسی در رد تکدی‌گری، تن‌پروری و ستایش نان بازوست.
۲. درک مکتب مناظره: پروین استادِ بی‌جانشینِ جان‌بخشی به اشیاء (تشخیص) است. خواندن گزیده اشعار او به ما یاد می‌دهد که چگونه می‌توان از زبان یک «نخ و سوزن» یا «سیر و پیاز»، عمیق‌ترین درس‌های اخلاقی و اجتماعی را آموخت.
۳. سند پیوند فرهنگی ایران و افغانستان: انتشار این کتاب در سال ۱۳۶۷ توسط انجمن نویسندگان در کابل، نشان‌دهنده مرزناپذیری شعر پروین و ارادت عمیق فرهنگی نخبگان ادبی افغانستان به این بانوی شعر و ادب فارسی است.

گزیده‌ای از خود کتاب:
«به صحرا، سرود اینچنین خارکن
که از کندن خار، کس خوار نیست
جوانی و تدبیر و نیروت هست
به دست تو، این کارها کار نیست
به بیداری و هوشیاری گرای
چو دیدی که بخت تو بیدار نیست
چو بفروختی، از که خواهی خرید
متاع جوانی به بازار نیست…»