از سنگ‌ها و آیینه‌ها

مشخصات کتاب:

• عنوان: از سنگ‌ها و آیینه‌ها (گزینه شعر)
• نویسنده: لیلا صراحت روشنی
• به کوشش: محمد یوسف حیران
• مترجم: ندارد (کتاب اصالتاً به زبان فارسی/دری نگاشته شده است).
• سال چاپ اصلی: ۱۳۷۶ هجری خورشیدی (۱۹۹۷ میلادی؛ این اثر در دوران غربت و مهاجرت شاعر در پیشاور پاکستان تدوین و چاپ شد).
• ناشر: منتشر شده به همت انجمن نویسندگان و پدیدآورندگان در هجرت (پیشاور)
• نوبت چاپ: یکم
• تعداد صفحه کتاب: ۹۲ صفحه (قطع رقعی)

خلاصه کتاب:
کتاب «از سنگ‌ها و آیینه‌ها» جُنگی فشرده از شعرهای کلاسیک (به‌ویژه غزل) و سپید بانو لیلا صراحت روشنی است که به کوشش محمد یوسف حیران گردآوری شده است. اشعار این کتاب ۹۲ صفحه‌ای، آیینه‌ای تمام‌نما از تحولات روحی زنی شاعر در فضای جنگ، آوارگی و خفقان اواسط دهه هفتاد خورشیدی است. صراحت روشنی در این سروده‌ها با زبانی استعاری و قدرتمند، تقابل میان «سنگ» (نماد خشونت، استبداد و جنگ) و «آیینه» (نماد روح لطیف، صداقت و زنانگی) را به تصویر می‌کشد. مفاهیمی چون غربت، تنهایی، عشق، آزادی و امید به فردای وطن، تاروپود اصلی شعرهای این مجموعه را تشکیل می‌دهند.

درباره نویسنده (و کوشنده):
لیلا صراحت روشنی (۱۳۳۷–۱۳۸۳ هـ.خ) از نامدارترین، پیشگام‌ترین و اثرگذارترین بانوان شاعر معاصر افغانستان بود. او که فرزند سرشار روشنی (نویسنده و روزنامه‌نگار شهیر) بود، سال‌ها به عنوان آموزگار، سردبیر مجله «میرمن» و معاون انجمن نویسندگان افغانستان خدمت کرد. او پس از سقوط کابل به دست طالبان در سال ۱۳۷۵، ناچار به مهاجرت به پاکستان و سپس هلند شد. صراحت روشنی با زبانی محکم و مستقل، ادامه‌دهنده راه فروغ فرخزاد در شعر دری افغانستان بود و در غربت بر اثر بیماری سرطان درگذشت.
محمد یوسف حیران که این اثر را به کوشش او به چاپ رسیده، خود از نویسندگان، منتقدان و فعالان فرهنگی متعهد معاصر افغانستان در دوران هجرت بوده است.

چرا باید این کتاب را خواند؟
۱. صدای پایداری زنان افغانستان: این کتاب سندی زنده از ادبیات مقاومت زنان در دوره‌ای است که تلاش می‌شد هویت و صدای زن در جامعه محو شود؛ شعرهای لیلا فریادی رسا در برابر این خاموشی است.
۲. اوج شکوفایی غزل مدرن دری: صراحت روشنی در غزل‌سرایی شیوه‌ای نو، صمیمی و در عین حال فخیم داشت. این کتاب بهترین الگو برای درک چگونگی ورود واژگان مدرن و دغدغه‌های معاصر به قالب سنتی غزل است.
۳. میراثی از ادبیات هجرت: چاپ این کتاب در سال ۱۳۷۶ در پیشاور، نشان‌دهنده پویایی شگفت‌انگیز کانون‌های ادبی آوارگان افغانستانی در دوران غربت و اصرار آن‌ها بر حفظ شعله فرهنگ و زبان فارسی است.

گزیده‌ای از خود کتاب:
«ما شکستیم و هم‌چنان بستیم
عهد با سنگ‌پاره‌های دگر
آیینه در هجوم سنگ شکست
تا شود آیینه‌سرای دگر…
در سکوتِ سیاهِ این شبِ تار
من همان شعله‌ی سحر‌زادم
که اگر صد بار خاکسترم کنی
باز هم با نسیم، آزادم.»