فرهنگ جاوید

مشخصات کتاب:

• عنوان: فرهنگ جاوید (با عنوان فرعی: اولین فرهنگ فارسی دری افغانستان)
• نویسنده: دکتر عبدالاحمد جاوید
• ویراستار: دکتر سرور مولایی
• مترجم: ندارد (کتاب اصالتاً به زبان فارسی/دری نگاشته شده است).
• سال چاپ اصلی: ۱۳۸۳ هجری خورشیدی (البته این اثر ارزشمند که حاصل دهه‌ها تدریس استاد در دانشگاه کابل بود، ابتدا کار آماده‌سازی و حروف‌چینی اولیه آن در سال ۱۳۸۱ آغاز شد، اما طبع و نشر رسمی نسخه نهایی آن در سال ۱۳۸۳ صورت گرفت).
• ناشر: انتشارات جست‌وجو (تهران)
• نوبت چاپ: یکم
• تعداد صفحه کتاب: ۱۹۵ صفحه (در آمار برخی کتابخانه‌ها به همراه صفحات فهرست و شناسنامه، ۱۹۶ صفحه نیز قید شده است).

خلاصه کتاب:
این کتاب حاصل سال‌ها تحقیق و تدریس استاد جاوید در دانشکده ادبیات دانشگاه کابل است که با هدف مرتفع ساختن پاره‌ای از مشکلات و گره‌های متون کلاسیک سده‌های پنجم و ششم هجری تدوین شده است. نویسنده با تکیه بر دیوان شاعران بزرگی همچون فردوسی، عنصری، فرخی سیستانی و منوچهری، لغات و اصطلاحات نادر را استخراج کرده است. ویژگی برجسته لغت‌نامه این است که برخلاف فرهنگ‌های سنتی، تمرکز ویژه‌ای بر «طرز استعمال لغات در بافت متون ادبی» دارد و نمونه‌های زنده و مستندی از کاربرد هر واژه را در شعر متقدمین به پژوهشگران ارائه می‌دهد.

درباره نویسنده (و ویراستار):
دکتر عبدالاحمد جاوید (۱۹۲۷–۲۰۰۲ میلادی) از معدود ادب‌پژوهان، زبان‌شناسان و دانشمندان طراز اول معاصر افغانستان و رئیس اسبق دانشگاه کابل بود. او به دلیل آشنایی عمیق با پژوهشگران ایرانی و دسترسی به نسخه‌های خطی نایاب، گام‌های بزرگی در پیوند فرهنگی منطقه برداشت. جاوید زبان فارسی را حلقه اتصال تمام اقوام منطقه می‌دانست.
دکتر سرور مولایی (زاده ۱۳۲۴ در غزنی) ویراستار این اثر، خود از استادان بزرگ، مصححان نامدار ادبیات فارسی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران و رئیس سابق دانشگاه بامیان است که نقش کلیدی در احیای متون عرفانی و ادبی داشته است.

چرا باید این کتاب را خواند؟
۱. کلید گشایش متون کلاسیک: اگر به خواندن اشعار سبک خراسانی و متون دشوار قرون پنجم و ششم علاقه دارید، این فرهنگ به شما کمک می‌کند تا واژگان و کنایات مبهم را به راحتی رمزگشایی کنید.
۲. نخستین واژه‌نامه مدرن بومی: این اثر به عنوان نخستین فرهنگ لغت مدون فارسی دری در جغرافیای افغانستان، ارزش تاریخی و زبان‌شناختی فوق‌العاده‌ای در تاریخ بوروکراسی فرهنگی و ادبی کشور دارد.
۳. سند همکاری نخبگان ادبی: ویرایش این کتاب توسط دکتر سرور مولایی و چاپ آن در تهران، نمونه‌ای عالی از همکاری علمی و بی‌مرز نخبگان ادبی افغانستان برای حفظ میراث مشترک زبان فارسی است.

گزیده‌ای از خود کتاب:
«فارسی دری، زبان صیقل‌خورده‌ی تاریخ و فرهنگ ماست. تدوین این فرهنگ، تلاشی است برای بازگرداندن اصالت واژه‌هایی که در دواوین کهنِ سخنورانی چون فرخی و فردوسی می‌درخشیدند؛ واژه‌هایی که هویت، حافظه و ریشه‌های پیونددهنده‌ی اقوام این حوزه تمدنی بزرگ هستند.»