هوتکیان

مشخصات کتاب:

• عنوان: هوتکیان (کتابشناسی توصیفی)
• تهیه و تنسیق (تنظیف): محمد ابراهیم ستوده و احمد ضیا مدرس
• مترجم: ندارد (کتاب اصالتاً به زبان فارسی/دری نگاشته شده است).
• سال چاپ اصلی: ۱۳۵۷ هجری خورشیدی (۱۹۷۸ میلادی)
• ناشر: مطبعه دولتی کابل (به نمایندگی از مدیریت نگارش وزارت اطلاعات و کلتور افغانستان)
• نوبت چاپ: یکم
• تعداد صفحه کتاب: ۱۷۴ صفحه (قطع وزیری)

خلاصه کتاب:
این کتاب یک فهرست‌واره راهنما و دایرةالمعارف کتابشناختی است که به مناسبت بزرگداشت دوصدوپنجاهمین سالروز وفات شاه محمود هوتکی در کابل تدوین و چاپ شد. محمد ابراهیم ستوده و احمد ضیا مدرس در این اثر ۱۷۴ صفحه‌ای، تمام کتاب‌ها، رسائل، نسخه‌های خطی، مقالات و اسناد تاریخی را که به زبان‌های مختلف (دری/فارسی، پشتو، عربی، انگلیسی، فرانسوی و روسی) درباره سلسله هوتکیان (از قیام میرویس خان نیکه تا سقوط حکومت در قندهار و اصفهان) نگاشته شده است، گردآوری کرده‌اند. ویژگی ممتاز کتاب این است که صرفاً به آوردن نام کتاب‌ها بسنده نکرده، بلکه خلاصه و نقدی توصیفی از محتوای هر منبع و میزان اعتبار تاریخی آن را به محققان ارائه می‌دهد.

درباره نویسندگان (کوشندگان):
محمد ابراهیم ستوده و احمد ضیا مدرس از بیبلیوگراف‌ها، کتاب‌شناسان برجسته و کارشناسان ارشد آرشیو و نسخ خطی در وزارت اطلاعات و فرهنگ (کلتور) افغانستان در دهه پنجاه خورشیدی بودند. این دو پژوهشگر با تخصص در ساختار فهرست‌نویسی مدرن و نسخه‌شناسی، چندین کتابشناسی مرجع ملی را برای تسهیل کار محققان و تاریخ‌نگاران افغانستان تدوین کردند که اثر حاضر یکی از مهم‌ترین کارهای مشترک کارنامه علمی آنان به شمار می‌رود.

چرا باید این کتاب را خواند؟
۱. نقشه راه برای محققان تاریخ هوتکی: هر پژوهشگر، دانشجو یا نویسنده‌ای که بخواهد درباره دوره حساس تاریخی هوتکیان و تعاملات آن‌ها با صفویان و عثمانی‌ها تحقیق کند، بدون این کتابشناسی توصیفی، مسیر سختی برای پیدا کردن منابع معتبر خواهد داشت.
۲. معرفی منابع فرامرزی: کتاب به زیبایی منابع و گزارش‌های سیاحان، دیپلمات‌ها و مورخان غربی (مانند کروسینسکی) را که هم‌دوره با سقوط صفویه و روی کار آمدن هوتکیان در ایران و افغانستان بوده‌اند، معرفی و کالبدشکافی می‌کند.
۳. سند استاندارد کتاب‌داری معاصر: این اثر نمونه‌ای عالی از شکوفایی متدولوژی تحقیق و کتاب‌داری اکادمیک در اواخر دهه پنجاه خورشیدی در کابل است که با استانداردهای علمی زمان خود کاملاً همخوانی دارد.

گزیده‌ای از خود کتاب:
«شناخت دقیق دوره هوتکیان نیازمند عبور از غبار روایات عامیانه و رسیدن به اسناد مکتوب معاصر آن زمان است. هدف از این کتابشناسی توصیفی، ارزیابی عیارِ منابعی است که گاه با غرض‌ورزی و گاه با واقع‌بینی به این برهه از تاریخ منطقه نگریسته‌اند تا پژوهشگر امروز بتواند سره را از ناسره تشخیص دهد.»