خانه / لیلا صراحت روشنی

لیلا صراحت روشنی

این شخص کیست؟
لیلا صراحت روشنی، شاعر، نویسنده، روزنامه‌نگار و فعال فرهنگی اهل افغانستان بود. او به عنوان یکی از پیشگامان و صداهای رسای شعر مقاومت و تغزل اجتماعی در تاریخ معاصر ادبیات دری شناخته می‌شود که رنج‌ها و دردهای ملت خود را با زبانی تصویرگر و عمیق به نظم کشید

تولد و وفات

تاریخ تولد: ۲۳ جوزا (خرداد) ۱۳۳۷ هجری خورشیدی در شهر چاریکار (مرکز ولایت پروان)، افغانستان.
تاریخ وفات: ۳۱ سرطان (تیر) ۱۳۸۳ هجری خورشیدی در سن ۴۶ سالگی.
محل وفات و دفن: او پس از تحمل دو سال بیماری سخت (سرطان مغز) در بیمارستانی در کشور هلند درگذشت، اما پیکرش به افغانستان منتقل شد و در کابل به خاک سپرده شد

زندگی‌نامه کوتاه
لیلا صراحت فرزند غلام‌شاه سرشار شمالی (مشهور به سرشار شمالی، روزنامه‌نگار و نویسنده آزاده‌ای که در دوران حاکمیت حزب دمکراتیک خلق در زندان پلچرخی به شهادت رسید) بود. او الفبای شعر را در دامان پدر آموخت. تحصیلات متوسطه را در «لیسه ملالی» کابل به پایان رساند و سپس در سال ۱۳۵۹ از دانشکده زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کابل لیسانس گرفت. او سال‌ها به تدریس در مدارس کابل مشغول بود و هم‌زمان به عنوان سردبیر و معاون مجله زنانه «میرمن» و عضو رهبری انجمن نویسندگان افغانستان فعالیت کرد. با تشدید جنگ‌ها و نابسامانی‌ها، ناگزیر به مهاجرت شد و در هلند اقامت گزید و در تبعید نیز به فعالیت‌های فرهنگی و نشر نشریاتی چون «هوا در تبعید» ادامه داد.

آثار معروف
مجموعه‌های شعری او بازتاب‌دهنده عصیان علیه ظلم، تاریکی و دلتنگی‌های دوران مهاجرت است:

مجموعه شعر طلوع سبز: نخستین دفترهای شعری مستتقل او که جایگاهش را در شعر پایداری تثبیت کرد.
تداوم فریاد: مجموعه‌ای از سروده‌های اعتراضی و تغزلی او.
حدیث شب: دفتری سرشار از تصاویر غمناک اما امیدوارانه از شب‌های تاریک افغانستان.
از سنگ‌ها و آیینه‌ها و روی تقویم تمام سال

سبک هنری و فکری
شعر لیلا صراحت روشنی در قلمرو شعر نو (سپید و نیمایی) و قالب‌های کلاسیک (به‌ویژه غزل معاصر) جریان دارد. سبک او از لطافت عاطفی سرشاری برخوردار است، اما به عنوان بازماندەی خاندانی دادخواه و شاهد لحظه‌های سیاه تاریخ کشورش، رگه‌های پررنگی از رئالیسم انتقادی، اعتراض به تعصب، و نوستالژی وطن را حمل می‌کند. واژگان شعر او زلال، آهنگین و خالی از پیرایه‌های اضافی است

سروده معروف
نمونه‌ای از اندوه زلال و فریاد صمیمانه او در یکی از غزل‌هایش:
«من خشک خشک خشکم، تو رود بار جاری / یک سکوت تلخم، تو یک سحر قناری»
«من شعله‌ای شکسته در آستان مغرب / تو یک طلوع سبزی از شهر شب فراری»

تاثیر او بر هنر و جامعه
لیلا صراحت روشنی به عنوان نماد تاب‌آوری و وجدان بیدار زن شاعر در ادبیات مهاجرت افغانستان یاد می‌شود. نام‌گذاری محافل ادبی مختلف در حوزه بامیان، کابل و جو مجامع مهاجرین به پاس یاد او، گواهی بر نفوذ معنوی کلام اوست. او در دوره‌ای که صدای زنان در زیر آوار جنگ و خفقان گم شده بود، پل ارتباطی میان نسل طلایی شعر معفت کابل و شاعران نسل تبعید بود.

منابع و مآخذ