تأثیر شاهنامه بر شعر مقاومت افغانستان

مشخصات کتاب:

• عنوان: تأثیر شاهنامه بر شعر مقاومت افغانستان
• نویسنده: صالح‌محمّد خلیق
• مترجم: ندارد (کتاب اصالتاً به زبان فارسی/دری نگاشته شده است).
• سال چاپ اصلی: ۱۳۹۵ هجری خورشیدی (بهار ۱۳۹۵)
• ناشر: انجمن نویسندگان بلخ (با همکاری فنی برگ‌آرایی و چاپ در تهران)
• نوبت چاپ: یکم (با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه)
• تعداد صفحه کتاب: ۳۳۴ صفحه

خلاصه کتاب:
این کتاب یک کارنامه تحلیلی و مستند ادبی است که به بررسی ادبیات پایداری افغانستان بین سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۸۰ خورشیدی (دوران جهاد علیه ارتش سرخ شوروی، جنگ‌های داخلی و دوره اول طالبان) می‌پردازد. خلیق در این اثر ارزشمند، سروده‌های ۵۹ تن از شاعران نامدار مقاومت افغانستان (از جمله استاد خلیل‌الله خلیلی، واصف باختری، محمدکاظم کاظمی و عبدالسمیع حامد) را به صورت متمرکز بررسی کرده است. کتاب نشان می‌دهد که شاهنامه چگونه در دو بُعد بر شعر این شاعران سایه انداخته است: یکی بُعد آرمانی (مفاهیمی مثل بیدادستیزی، آزادی‌خواهی و میهن‌دوستی) و دیگری بُعد واژگانی و نمادین (استفاده از نام پهلوانان، نمادهای اسطوره‌ای، تلمیحات و نام جنگ‌افزارهای کهن در بافت شعر امروز).

درباره نویسنده:
استاد صالح‌محمد خلیق (۱۳۳۴–۱۴۰۴ هـ.خ) دانشمند، پژوهشگر خستگی‌ناپذیر، مترجم و از برجسته‌ترین و تاثیرگذارترین شاعران معاصر افغانستان بود. او بیش از چهل سال در حوزه‌های فرهنگی خدمت کرد که ۱۶ سال آن به عنوان رئیس اطلاعات و فرهنگ ولایت بلخ سپری شد. خلیق که از سوی نهادهای علمی لقب علمی «پژوهش‌گر بلخ» را دریافت کرده بود، بیش از ۴۳ اثر ماندگار تاریخی، ادبی و تصحیح متون از خود به جای گذاشت. وی سرانجام در مرداد سال ۱۴۰۴ بر اثر یک سانحه ترافیکی ناگوار در مزار شریف جان باخت.

چرا باید این کتاب را خواند؟
۱. پیوند ریشه‌دار آریانا و شاهنامه: کتاب به خوبی اثبات می‌کند که جغرافیای افغانستان کنونی، بخش کلیدی و بستر اصلی رویدادهای حماسی شاهنامه است و فردوسی غریبه‌ای در شعر مقاومت نیست، بلکه روح هویت ملی آن‌هاست.
۲. کالبدشکافی زبان حماسی مدرن: کتاب به مخاطب و پژوهشگران یاد می‌دهد که چگونه شاعران در برابر تانک‌ها و کلاشینکف‌های مدرن، از استعاره‌های کهنی مثل «رستم»، «کاوه»، «ضحاک» و «گودرز» برای روحیه دادن به مبارزان و رسوا کردن ظالمان استفاده کردند.
۳. دایرةالمعارف شعر پایدار: تحلیل شعر ۵۹ شاعر به صورت یکجا، این اثر ۳۳۴ صفحه‌ای را به یک آنتولوژی و منبع علمی بی‌نظیر برای پایان‌نامه‌های دانشگاهی و محققان ادبیات پایداری فارسی تبدیل کرده است.

گزیده‌ای از خود کتاب:
«شعر مقاومت افغانستان فراتر از یک فریاد سیاسی، بازگشت به اصل خویشتن است. شاعر مقاومت زمانی که در برابر بیداد زمانه می‌ایستد، ناخودآگاه زبانش با طنینِ کاوه‌های شاهنامه هم‌صدا می‌شود؛ چرا که درد همان درد قدیمی است و متجاوز، همان ضحاکِ ماردوش که این‌بار با ردای دیگری به میدان آمده است.»