تاریخ روزنامه‌نگاری بلخ

مشخصات کتاب:

• عنوان: تاریخ روزنامه‌نگاری بلخ (با عنوان فرعی: از آغاز تا سال ۱۳۸۷ خورشیدی)
• نویسنده: صالح‌محمّد خلیق
• مترجم: ندارد (کتاب اصالتاً به زبان فارسی/دری نگاشته شده است).
• سال چاپ اصلی: ۱۳۸۹ هجری خورشیدی (۲۰۱۰ میلادی)
• ناشر: انجمن نویسنده‌گان بلخ (چاپ کابل، مطبعه بهیر)
• نوبت چاپ: یکم (با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه)
• تعداد صفحه کتاب: ۳۲۴ صفحه (قطع وزیری)

خلاصه کتاب:
این کتاب یک منبع مستند و تاریخی درباره پیدایش و تکامل رسانه‌های چاپی و فعالیت‌های مطبوعاتی در ولایت بلخ است. کتاب با بررسی ریشه‌های روزنامه‌نگاری در این خطه که با انتشار جریدهٔ «بیدار» در سال ۱۳۰۰ خورشیدی به عنوان نخستین نشریهٔ چاپی بلخ آغاز شد، شکل می‌گیرد. صالح‌محمد خلیق در این اثر، بیش از ۱۰۰ سال فعالیت رسانه‌ای را دوره به دوره (دوران امانی، مصلح، پهلوی، دوره‌های دموکراسی، چپ‌گرایی، جهاد، طالبان و دوره نوین پس از ۲۰۰۱) واکاوی کرده است. کتاب شناسنامه، مشخصات، مدیران مسئول و رویکرد سیاسی-فرهنگی ده‌ها روزنامه، هفته‌نامه، مجله و جریده‌ای که در بلخ چاپ می‌شده‌اند را همراه با نمونه سرمقاله‌ها و تصاویر آرشیوی معرفی می‌کند.

درباره نویسنده:
استاد صالح‌محمد خلیق (۱۳۳۴–۱۴۰۴ هـ.خ) دانشمند، پژوهشگر نامدار، مترجم و از استوانه‌های شعر و ادبیات معاصر افغانستان بود. او که نزدیک به ۳۵ سال هدایت انجمن نویسندگان بلخ و بیش از ۱۵ سال ریاست اطلاعات و فرهنگ این ولایت را بر عهده داشت، گنجینه‌ای بی‌بدیل از تواریخ مکتوب شمال کشور را تالیف کرد. خلیق در سال ۱۳۹۴ به دلیل خدمات علمی گسترده‌اش لقب رسمی «پژوهشگر بلخ» را از آن خود کرد. از او بیش از ۴۳ اثر مرجع به یادگار مانده است. وی سرانجام در اسد (مرداد) سال ۱۴۰۴ در یک سانحه ترافیکی ناگوار چشم از جهان فروبست.

چرا باید این کتاب را خواند؟
۱. شناخت ریشه‌های آزادی بیان در شمال: این کتاب به خوبی نشان می‌دهد که بلخ چگونه پس از کابل، به یکی از پویاترین و تاثیرگذارترین قطب‌های رسانه‌ای و بیداری افکار عمومی در تاریخ معاصر افغانستان تبدیل شد.
۲. آرشیو بی‌نظیر برای اهالی رسانه: برای دانشجویان ژورنالیزم و پژوهشگران ارتباطات، این اثر ۳۲۴ صفحه‌ای یک دایرةالمعارف کامل و بی‌نقص است که اطلاعات پراکنده صد سال مطبوعات بلخ را در یک جا جمع‌آوری کرده است.
۳. روایت تاریخ سیاسی از دریچه مطبوعات: از آنجا که روزنامه‌ها آینه زمانه خود هستند، خواندن تحولات نشریات بلخ در این کتاب، به درک بهتر دگرگونی‌های تند سیاسی، ایدئولوژیک و اجتماعی کشور کمک می‌کند.

گزیده‌ای از خود کتاب:
«مطبوعات در بلخ، همواره چیزی فراتر از اطلاع‌رسانی صرف بوده‌اند؛ آن‌ها سنگر مبارزه قلم‌به‌دستانی بودند که در دوره‌های خفقان با جوهر جان خویش بر ضد جهل و استبداد نوشتند. از جریده بیدار در آغاز سده تا نشریات کثرت‌گرای امروز، روزنامه‌نگاری این خطه بازتاب‌دهنده روحیه بیدار، تحول‌خواه و اصیل مردم شمال بوده است.»