تاریخ صنایع افغانستان

مشخصات کتاب

• عنوان: تاریخ صنایع افغانستان (تاریخچه صنایع قدیم افغانستان)
• مؤلف: گالینه آناتولیونا پوگاچینکوا (Galina Pugachenkova)
• مترجم: محمدصدیق طرزی (از زبان روسی)
• ناشر: وزارت اطلاعات و کلتور (جمهوری دموکراتیک افغانستان)
• چاپخانه: مطبعه دولتی کابل
• سال چاپ: ۱۳۵۷ هجری شمسی (۱۹۷۸ میلادی)
• تعداد صفحه: ۲۳۰ صفحه
• نوع اثر: باستان‌شناسی، تاریخ هنر، صنایع ظریفه و معماری باستانی

خلاصه و ساختار محتوایی کتاب
پوگاچینکوا در این اثر که متن اولیه آن در سال ۱۹۶۳ در مسکو منتشر شده بود، صنایع و هنرهای ظریفه افغانستان را بر اساس کاوش‌های باستان‌شناسی به سه بخش اصلی تقسیم کرده و مورد واکاوی قرار می‌دهد:
۱. دوره هنری گریک و باختر (یونان و باختری): بررسی هنر و صنایع ظریفه در عهد آریایی‌ها، یونان باختری و به‌ویژه امپراتوری کوشانیان. نویسنده در این بخش به کمال صنعت مجسمه‌سازی، حکاکی سنگ، ضرب سکه و هنرهای ظریفه‌ای می‌پردازد که پیوند میان اساطیر شرق و غرب را به نمایش می‌گذارند.
۲. شاهکارهای قرون وسطی (دوره اسلامی): واکاوی هنر کاشی‌کاری، سفالگری، معماریک، قلعه‌سازی و فلزکاری در عهد غزنویان و غوریان. او نشان می‌دهد که چگونه هنرمندان این دیار پس از ورود اسلام، بافت صنعتی جدیدی را خلق کردند.
۳. دوره درخشان هرات (رنسانس تیموری): تحلیلی عمیق بر مکتب هرات، مینیاتور، خطاطی، کتاب‌آرایی و تذهیب، گنبدسازی و باغ‌داری در قرن پانزدهم میلادی. پوگاچینکوا این دوره را نقطه اوج شکوفایی هنری و صنعتی منطقه می‌داند.

سرگذشت پرفرازونشیب کتاب
محمدصدیق طرزی این کتاب را سال‌ها پیش از ۱۳۵۷ از روسی ترجمه کرده و به انجمن تاریخ افغانستان سپرده بود؛ اما کتاب به مدت چندین سال در راهروهای اداری معطل ماند و چاپ نشد. سرانجام در سال ۱۳۵۷ خورشیدی، هنگامی که کابل میزبان «سمینار بین‌المللی مطالعات کوشانی» بود، وزارت اطلاعات و کلتور وقت تصمیم گرفت برای معرفی تمدن باستانی کشور، این ترجمهٔ خطی را فوراً تنقیح و با اهتمام ځملی حیدری چاپ و منتشر کند

چرا باید این کتاب را خواند؟

• دسترسی به نگاهِ یکی از بزرگ‌ترین باستان‌شناسان طراز اول جهان پیرامون گنجینه‌های باستانی افغانستان.
• درک پیوند ژئوپلیتیک و فرهنگی جاده ابریشم در تبادل صنایع دستی و هنری میان هند، چین، ایران و روم.
• یک منبع مرجع و مصور عالی (۲۳۰ صفحه‌ای) برای دانشجویان باستان‌شناسی، صنایع دستی و تاریخ هنر منطقه

گزیده‌ای از کتاب
«افغانستان به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی خود در قلب آسیا، کانون اختلاط و سنتز تمدن‌های عظیم بشری بوده است. صنایع ظریفه در این خاک، از پیکره‌های گندهارا تا کاشی‌های فیروزه‌ای مساجد هرات، داستانی زنده از نبوغ هنرمندانی است که سنگ‌های صلب را به خدمت معنا درآوردند. این آثار برخلاف مرزهای سیاسی، نشان‌دهندهٔ تداومِ بی‌گسستِ یک روحِ فرهنگیِ بزرگ در طول قرون متمادی هستند…»