مذهب قدیم نورستان

مشخصات کتاب:

• عنوان: مذهب قدیم نورستان
• نویسنده: احمدعلی معتمدی
• مترجم: ندارد (کتاب اصالتاً به زبان فارسی/دری نگاشته شده است).
• سال چاپ اصلی: ۱۳۷۰ هجری خورشیدی (۱۹۹۱ میلادی)
• ناشر: آکادمی علوم جمهوری افغانستان (مرکز زبان‌ها و ادبیات)
• نوبت چاپ: یکم
• تعداد صفحه کتاب: ۲۴۶ صفحه

خلاصه کتاب:
منطقه نورستان در شرق افغانستان تا پیش از سال ۱۸۹۶ میلادی به نام «کافرستان» شناخته می‌شد؛ چرا که ساکنان آن بر مذهب و باورهای کهن اساطیری خود باقی مانده بودند. احمدعلی معتمدی در این کتاب ۲۴۶ صفحه‌ای، با تکیه بر شواهد تاریخی، ادبیات شفاهی، دست‌سازه‌ها و گزارش‌های میدانی، ساختار اعتقادی مذهب قدیم این خطه را بازسازی می‌کند. کتاب به بررسی دقیق خدایان بزرگ نورستان کهن (مانند امُرا خدای بزرگ، دیسانی الهه باروری و مُندی خدای جنگ)، توصیف معابد چوبی، قربان‌گاه‌ها، مناسک تدفین مردگان در تابوت‌های روباز و همچنین تأثیرات متقابل اساطیر هندوآریایی بر باورهای بومی این مردم می‌پردازد.

درباره نویسنده:
احمدعلی معتمدی از باستان‌شناسان، مورخان و پژوهشگران برجسته و پیشکسوت افغانستان در قرن چهاردهم خورشیدی است. او سال‌ها به عنوان عضو ارشد علمی در آکادمی علوم افغانستان و همچنین مدیریت موزه ملی کابل فعالیت داشت. معتمدی تخصص ویژه‌ای در زمینه تاریخ باستان، تمدن کوشانیان و مردم‌شناسی اقلیت‌های قومی و جغرافیایی افغانستان (به‌ویژه ساحات هندوکش) داشت و کتاب‌ها و مقالات علمی متعددی را در نشریات آکادمیک کشور به چاپ رساند.

چرا باید این کتاب را خواند؟
۱. سفر به بکرترین لایه تاریخ افغانستان: نورستان به دلیل موقعیت کوهستانی و دژمانند خود، قرن‌ها فرهنگ باستانی آریایی را در انزوای کامل حفظ کرد؛ این کتاب کلید درک فرهنگی است که از دستبرد بوروکراسی‌های بزرگ مصون مانده بود.
۲. منبع تراز اول آکادمیک: چاپ این کتاب توسط آکادمی علوم کشور نشان‌دهنده دقت بالای متدولوژی تحقیق و وفاداری به واقعیت‌های مردم‌شناختی بدون سوءگیری‌های رایج است.
۳. حفظ میراث در خطر: با توجه به تخریب بسیاری از آثار چوبی و معابد کهن نورستان در جریان جنگ‌های داخلی چند دهه اخیر، این کتاب به عنوان یک سند آرشیوی مکتوب، مانع از فراموشی کامل این بخش از میراث بشری شده است.

گزیده‌ای از خود کتاب:
«مذهب قدیم نورستان، موزاییکی پیچیده از تفکر اساطیری هندوآریایی و باورهای آنیمیسی بومی بود. در این ساختار اعتقادی، کوه‌ها، چشمه‌ها و درختان صنوبر، روح داشتند و خدایان در قالب تندیس‌های چوبیِ زمخت اما باشکوه در پهنای دره‌ها نگهبان انسان بودند. ورود به این مذهب، فهم نحوه همزیستی انسانِ باستان با طبیعت خشن هندوکش است.»