اندیشه‌های مذهبی دوره کشانی تا ظهور اسلام

مشخصات کتاب

• عنوان: اندیشه‌های مذهبی دوره کشانی تا ظهور اسلام
• نویسنده: کاندید اکادیمیسین عبدالغفور باهر
• ناشر: مرکز تحقیقات علوم اسلامی (کابل)
• اهتمام و تنظیم: شمس‌الحق فضلی و شکریه
• چاپخانه: مطبعهٔ دولتی کابل
• سال چاپ: ۱۳۶۷ هجری شمسی
• تعداد صفحه: ۴۸ صفحه
• نوع اثر: رسالهٔ پژوهشی، تاریخ ادیان، باستان‌شناسی فرهنگی، سند آکادمیک دهه شصت

خلاصه و محتوای رساله
این رسالهٔ ۴۸ صفحه‌ای با وجود حجم اندکش، یک منبع فشرده و آکادمیک برای درک تطور باورهای دینی در شاهراه تمدنی آسیای جنوبی و مرکزی است. نویسنده مطالب را حول سه محور اصلی تبیین می‌کند:

۱. عصر کوشانیان و تولد تکثر دینی: بررسی دوران امپراتوری بزرگ کوشانی (به ویژه عهد کنشکای کبیر) که کانون همزیستی مسالمت‌آمیز ادیان بود. باهر به چگونگی تلفیق آیین‌های یونانی، زرتشتی و بومی منطقه اشاره می‌کند.
۲. رونق و گسترش بودیسم: تبیین جایگاه افغانستان باستان (به ویژه حوزه‌های گندهارا، بامیان، بلخ و هده) به عنوان قلب تپندهٔ بودیسم مهایانه و مرکزی برای تربیت راهبان و ارسال آنان به چین و فرارود.
۳. آیین‌های موازی پیش از اسلام: بررسی نفوذ آیین مانی، مزدک، شیوپرستی (هندوییسم) و بقایای کیش زرتشتی در سده‌های پنجم تا هفتم میلادی (عصر یفتلی‌ها و کابلشاهان) درست تا زمان وزش بادهای تغییر با ظهور و ورود اسلام به این جغرافیا.

درباره نویسنده و ناشر

• عبدالغفور باهر: از دانشمندان، محققان و اعضای طراز اول اکادمی علوم افغانستان در دهه‌های پنجاه و شصت خورشیدی بود که پژوهش‌های متعددی در زمینهٔ معارف اسلامی، تاریخ تصوف و پیشینهٔ فرهنگی منطقه انجام داد.
• مرکز تحقیقات علوم اسلامی: این نهاد علمی در دهه شصت خورشیدی در کابل وظیفه داشت تا با رویکردی علمی و دانشگاهی، پیوند میان تاریخ باستان، فرهنگ ملی و اندیشهٔ اسلامی را واکاوی کرده و نتایج را در قالب رساله‌های تخصصی (همچون این اثر به اهتمام شمس‌الحق فضلی و بانو شکریه) به چاپ برساند.

چرا باید این رساله را خواند؟

• دسترسی سریع (در کمتر از یک ساعت مطالعه) به چارت کلی ادیان باستانی مرزوبوم پیش از اسلام.
• درک ریشه‌های تاریخی رواداری مذهبی و تبادلات فرهنگی در اواخر عهد باستان.
• یک سند کتاب‌شناختی نایاب و کلکسیونی از انتشارات دانشگاهی اواخر دورهٔ جمهوری دموکراتیک افغانستان.

گزیده‌ای از رساله
«قلمرو باستانی ما در عهد کوشانیان، چهارراهی عمیق از آمیزش اندیشه‌ها بود. بر روی سکه‌های این دوران، تصویر خدایان یونانی در کنار ایزدان زرتشتی و سیمای بودا به چشم می‌خورد که نشان از یک تجانس و مدارای بی‌نظیر مذهبی دارد. این اندیشه‌های معنوی، شالودهٔ روحی ملتی را ساختند که بعدها با آغوش باز، پیام توحیدی و عدالت‌خواهانهٔ اسلام را پذیرا شد و کانون جدیدی از مدنیت اسلامی را در شرق پایه‌ریزی کرد…»