مولانا خسته از دیدگاه پژوهشگران

مشخصات کتاب

• عنوان: مولانا خسته از دیدگاه پژوهشگران (مجموعه مقالات سمینار سی‌و‌مین سالگرد وفات)
• پدیدآورندگان: جمعی از نویسندگان و محققان اکادمی علوم
• مقدمه، تصحیح و اهتمام: سرمحقق محمدآصف گلزاد
• ناشر: ریاست نشرات اکادمی علوم افغانستان
• سال چاپ: ۱۳۸۴ هجری شمسی
• چاپخانه: مطبعه آزادی
• تعداد صفحه: ۴۱۸ صفحه
• نوع اثر: تذکره و تراجم‌نگاری، نقد ادبی، بیوگرافی علمی، مجموعه مقالات مراجع دست اول

خلاصه و محتوای کتاب
مولانا خسته شخصیت کثیرالابعادی داشت؛ او شاعر، ادیب، سیاست‌مدار (نماینده مردم در پارلمان)، خطاطی بی‌بدیل و مهم‌تر از همه یک تذکره‌نویس پرکار بود. این کتاب ۴۱۸ صفحه‌ای، در چند بخش اصلی این ویژگی‌ها را از عینک پژوهشگران واکاوی می‌کند:
۱. آثار و کارکردهای علمی (نگاشته آصف گلزاد): تحلیل عمیق بر روی نزدیک به صد اثر علمی و خطی مولانا خسته. در این بخش جایگاه شاهکارهای تذکره‌نویسی او مانند کتاب «معاصرین سخنور» و «خمستان» بررسی شده که از منابع بنیادین تاریخ ادبیات معاصر کشور هستند.
۲. بررسی تبارشناسی و زیست‌نامه: مقالاتی که به تصحیح روایت‌های زندگی او، سفرهای علمی‌اش به هندوستان و پیوند ریشه‌های خانوادگی او میان پنجشیر، مزارشریف و ختلان تاجیکستان می‌پردازند.
۳. جایگاه هنری و خوشنویسی: بررسی مهارت خارق‌العاده مولانا خسته در انواع خطوط اسلامی به‌ویژه نسخ، کوفی و نستعلیق. او به عنوان خطاط رسمی، شمار زیادی از اسناد دولتی و کتاب‌های عصر خود را با خط نستعلیقِ استادی به نگارش درآورده بود.
۴. خسته از نگاه معاصرین: مقالاتی (از جمله نوشتهٔ استاد روستایی) که به ابعاد اخلاقی، زهد، پارسایی و خاطرات دوستان و معاصرانش از معاشرت با وی پرداخته‌اند

درباره مصحح و اهتمام‌کننده

سرمحقق محمدآصف گلزاد
از استادان، پژوهشگران و کادرهای علمی برجستهٔ اکادمی علوم افغانستان است. او تخصص ویژه‌ای در تصحیح متون معاصر و احیای حافظهٔ ادبی حوزهٔ خراسان بزرگ دارد. گلزاد در این اثر با دقت نظر آکادمیک، مقالات پراکنده را ویرایش، مستندسازی و با فهارس علمی آراسته است تا کتاب به عنوان یک منبع مرجعِ دانشگاهی قابل استناد باشد.

چرا باید این کتاب را خواند؟

• بهترین و جامع‌ترین مونوگراف برای شناخت «مولانا خال‌محمد خسته» بدون نیاز به پراکنده‌خوانی در مجلات قدیمی.
• آشنایی با متدولوژی تذکره‌نویسی و خطاطی سنتی در نیم قرن اخیر افغانستان.
• دسترسی به مقالات دست اول تاریخی پیرامون مناسبات فرهنگی میان افغانستان، هند و ماوراءالنهر از پنجره زندگی یک ادیب.

گزیده‌ای از کتاب
«مولانا خسته تنها یک شاعر نبود، او آیینه‌دار یک نسل بود. در روزگاری که طوفان حوادث سیاسی پیوندهای فرهنگی ما را با گذشته می‌گسست، قلم خسته با نگارش تذکرهٔ “معاصرین سخنور” زنجیرهٔ اتصال شعرای این مرزوبوم را زنده نگه داشت. خط خوش او هندسهٔ روحش بود؛ نستعلیقی که می‌نوشت، صراحت، صمیمیت و پایداری او را در پایبندی به اصالت‌های ادبی حوزهٔ خراسان بزرگ شهادت می‌داد…»