کرامت انسانی و ارزش حاکم

عنوان کامل مقاله: کرامت انسانی و ارزش حاکم
نوشتهٔ رضا اسلامی – سال انتشار: ۱۳۸۸ (فصلنامه حقوق)

در یک نگاه
این مقاله به بررسی جایگاه بنیادی «کرامت» به عنوان مبنای حقوق بشر و نسبت آن با قدرت سیاسی می‌پردازد. نویسنده تبیین می‌کند که کرامت انسانی نه تنها یک حق، بلکه منبعی برای مشروعیت‌بخشی به قوانین و رفتارهای حاکمیت در یک جامعه عادلانه است.

مشخصات مقاله
نویسنده: دکتر رضا اسلامی
مترجم (اگر دارد): ندارد
ناشر/مجله: مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی (دانشگاه تهران)
سال انتشار: ۱۳۸۸
تعداد صفحه: حدود ۲۵ صفحه
نوع اثر: مقاله علمی – پژوهشی

خلاصه مقاله
دکتر رضا اسلامی در این تحقیق، کرامت انسانی را به دو بخش ذاتی و اکتسابی تقسیم کرده و بر اولویت کرامت ذاتی در وضع قوانین تأکید می‌کند. مقاله استدلال می‌کند که حاکمیت مکلف است نه تنها از تعرض به کرامت انسان‌ها خودداری کند، بلکه باید بستر لازم برای شکوفایی آن را فراهم سازد. نویسنده با نگاهی حقوقی و فلسفی، چالش‌های میان مصلحت دولت و حقوق بنیادین فرد را بررسی کرده و «ارزش حاکم» را در واقع همان رعایت کرامت انسانی می‌داند. در این متن، نظام‌های حقوقی بر اساس میزان پایبندی به حرمت انسان دسته‌بندی شده‌اند. در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که هرگونه قدرت سیاسی که کرامت را نادیده بگیرد، فاقد وجاهت اخلاقی و حقوقی در دیدگاه‌های مدرن و دینی است.

درباره نویسنده
دکتر رضا اسلامی دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی و یکی از متخصصان برجسته حقوق بشر در ایران است. او دارای دکترای حقوق از دانشگاه شفیلد انگلستان بوده و آثار متعددی در زمینه آزادی‌های عمومی و حقوق بنیادین به رشته تحریر درآورده است. تخصص اصلی ایشان، تطبیق مبانی حقوق بشر بین‌الملل با آموزه‌های اسلامی و تحلیل ساختارهای حقوقی قدرت است.

چرا باید این مقاله را خواند؟
• فهم دقیق تفاوت میان کرامت به عنوان یک مفهوم اخلاقی و کرامت به عنوان یک قاعده حقوقی.
• آشنایی با مبانی نظری که حاکمان را ملزم به پاسخگویی در برابر حقوق شهروندان می‌کند.
• مطالعه یکی از منابع مهم دانشگاهی برای دانشجویان حقوق، علوم سیاسی و فلسفه.
• درک ریشه‌های تئوریک عدالت و آزادی در ساختار نظام‌های سیاسی معاصر.

نقل قول یا بیت برگزیده از مقاله

«کرامت انسانی، “قاعدهٔ آمره” و ارزش بنیادینی است که هیچ قانونی نباید جرئت عبور از مرزهای آن را داشته باشد؛ حاکمیت، خدمتگزارِ کرامت است، نه مالک آن.»