سمیه رامش

این شخص کیست؟
سمیه رامش، شاعر، نویسنده، فعال سیاسی-اجتماعی و مدافع حقوق زنان اهل افغانستان است. او علاوه بر آفرینش‌های ادبی در حوزه شعر مقاومت، سابقه فعالیت در نهادهای مدنی و حضور در ساختار سیاسی محلی افغانستان را نیز کارنامه خود دارد.

تولد و وفات
تاریخ تولد: اواخر دهه ۱۳۶۰ خورشیدی.
محل تولد: ولایت هرات، افغانستان.
وضعیت حیات: او در قید حیات است و پس از تحولات سیاسی سال ۲۰۲۱، ناگزیر به هجرت شد و در اروپا (هلند) در تبعید زندگی می‌کند.

زندگی‌نامه کوتاه
سمیه رامش تحصیلات ابتدایی و دانشگاهی خود را تا مقطع لیسانس در هرات سپری کرد. او به دلیل علاقه به ادبیات، تحصیلات عالی خود را ادامه داد و موفق به دریافت مدرک ماستری (کارشناسی ارشد) در رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه دهلی در کشور هند گردید. او بیش از یک دهه در هرات فعالیت‌های فرهنگی و مدنی گسترده‌ای داشت؛ از جمله ریاست «بنیاد مدنی نواندیشان»، تاسیس «رادیو شهرزاد» (رادیوی اختصاصی زنان) و سردبیری مجله «نگرش». رامش همچنین یک دوره به عنوان نماینده مردم هرات در شورای ولایتی این ولایت انتخاب شد و به فعالیت‌های سیاسی پرداخت. با سقوط کابل در اوت ۲۰۲۱، او ناچار به خروج از کشور شد و مبارزات ادبی خود را در تبعید ادامه داد.

آثار معروف
کتاب‌های او بازتاب‌دهنده ایستادگی زنان هستند و برخی به زبان‌های اروپایی نیز ترجمه شده‌اند:
1: کتاب کلمه در تبعید (Parola in esilio): کتاب شعر و جستار او که به زبان ایتالیایی برگردانده شد و جوایز بین‌المللی بزرگی به دست آورد.
2: دفترهای شعر فارسی: مجموعه‌های شعری «کمی برای خودم»، «یک فصل خواب انار»، «شعر و باروت» و مجموعه شعر «زن، زندگی، آزادی».
3: گفتگوهای ادبی: کتاب «در پرانتز» (مجموعه گفتگوهای ساختارمند ادبی با چهره‌های فرهنگی).

سبک هنری
سبک ادبی سمیه رامش در قالب شعر نو (سپید) با درونمایه‌های مقاومت، فمینیسم اجتماعی و رئالیسم انتقادی قرار می‌گیرد. اشعار او بازتاب عریان رنج‌ها، تاب‌آوری و مبارزات زنان افغانستان در برابر ساختارهای زن‌ستیز و سرکوب‌های افراط‌گرایانه است. او از واژگان و نمادهایی مانند باروت، دیوار و حصار استفاده می‌کند تا خفقان حاکم بر جامعه را به تصویر بکشد، اما نثر و شعر او همواره روزنه‌ای از امید و عصیان پنهان را با خود حمل می‌کند

نقل قول معروف
او پس از ممنوعیت‌های شدید طالبان علیه سرودن شعر برای زنان، در موضع‌گیری تند و معروفی گفت:
«شعر فارسی میدان مقاومت، زبانی برای آزادی و گزینه‌ای برای مبارزه و ایستادگی است. رژیم‌های سرکوبگر در طول تاریخ همواره تلاش کرده‌اند صدای شاعران را خفه کنند، اما شعر فارسی همیشه از آزمون ستم عبور کرده و نجات یافته است. طالبان هرگز قادر نخواهند بود مانع سرودنِ ما شوند.»

تاثیر او بر هنر و جامعه
سمیه رامش به عنوان یکی از صداهای پرقدرت و بین‌المللی زنان در تبعید افغانستان شناخته می‌شود. او در اواخر سال ۲۰۲۵ میلادی موفق شد در بیست‌وچهارمین دوره جایزه معتبر ادبی «لائودومیا بونانی» در کشور ایتالیا، جایزه بخش بین‌المللی شعر را به خاطر کتاب «کلمه در تبعید» به دست آورد. او این جایزه بین‌المللی را به تمام زنان آزادی‌خواه کشورش تقدیم کرد. همچنین از سوی وزارت دادگستری ایتالیا نیز به پاس شجاعت‌های مدنی و ادبی‌اش مورد تقدیر قرار گرفت تا نشان دهد قلم زنان افغان در جهان خاموش‌شدنی نیست

منابع و مآخذ
گزارش دریافت جایزه بین‌المللی ادبی در بخش دری خبرگزاری بی‌بی‌سی (BBC).
یادداشت بررسی کتاب کلمه در تبعید در پایگاه فرهنگی و تاریخی کابلستان.
مصاحبه و نمایه آثار در پورتال خبری ادبی راوی‌زن (Ravizan).
مدخل سرگذشت نخبگان در انجمن شبکه شبکه زنان افغان (AWNA).