رَهنورد زریاب

رَهنورد زریاب (زاده ۳ شهریور / سنبله در کابل – درگذشت ۲۱ آذر ۱۳۹۹ در کابل نویسنده‌ای معاصر در عرصهٔ داستان های کوتاه و یک روزنامه‌نگار اهل افغانستان بود.

رهنورد زریاب کیست؟
رهنورد زریاب یک نویسنده، داستان‌نویس، رمان‌نویس، روزنامه‌نگار و پژوهشگر ادبی از افغانستان است.
او به‌عنوان یکی از پیشگامان ادبیات معاصر داستانی (رمان و داستان کوتاه) در افغانستان شناخته می‌شود و تلاشش در حفظ زبان دری و ترویج آن میان نسل جوان مورد ستایش قرار گرفته است.

تولد و وفات
تولد: در ماه اسد ۱۳۲۳ هجری خورشیدی-کابل،افغانستان
وفات: در ۲۱ قوس ۱۳۹۹(۷۶ سال) -کابل،افغانستان

زندگی نامه کوتاه
پدرش از غزنی و مادرش از شمال کشور افغانستان بود. زریاب بعد از به پایان رساندن از لیسه حبیبیه وارد دانشگاه کابل شد و رشته خبرنگاری را انتخاب کرد. مدتی پس از پایان تحصیل با استفاده از یک بورس تحصیلی به بریتانیا رفت و از دانشگاه ویلز جنوبی مدرک ماستری‌اش را گرفت.
رهنورد زریاب در اوایل دههٔ ۱۳۷۰ خورشیدی به فرانسه مهاجرت کرد و پس از سقوط طالبان به کابل بازگشت و برای مدتی به عنوان مشاور وزارت اطلاعات فرهنگ کار کرد. پس از آن کار خود را به عنوان ویراستار در تلویزیون طلوع به عنوان ویراستار ادامه داد. او همچنین به عنوان رئیس انجمن نویسندگان افغانستان نیز کار کرده بود.
در پاییز سال ۱۳۹۱ منوچهر فرادیس نویسنده افغانستانی، نشریه‌ای را به نام محمداعظم رهنورد زریاب تأسیس کرد. اکنون این نشریه، از ناشران صاحب‌نام و مهم افغانستان در حوزه پارسی زبانان حساب می‌شود که آثار ادبی پارسی زبان و جهان را منتشر کرده است.
رهنورد زریاب از نظر شمار نوشته‌ها پرکارترین نویسنده افغانستان در چند دههٔ اخیر بود و به سبک‌های گوناگون می‌نوشت. زریاب که در هفته‌های پایانی عمرش به کرونا مبتلا شده بود؛ در ۲۱ آذر ۱۳۹۹ (۱۱ نوامبر ۲۰۲۰) در بیمارستان ۴۰۰ بستر (تخت) کابل درگذشت.

آثار معروف
رهنورد زریاب آثار فراوانی دارد؛ از داستان کوتاه تا رمان و فیلمنامه. مشهورترین آثارش عبارت‌اند از:

• چار گرد قلا گشتم:این رمان بعد از سال ۲۰۱۶ جایزه «بهترین نویسنده» در ایران گرفت.
• گلنار و آیینه
• شورشی که آدمی‌زادگکان و جان‌ورکان برپا کردند
• کاکه شش‌پر و دختر شاه پریان
• درویش پنجم
• سکه‌ای که سلیمان یافت
• داستان کوتاه: داستان‌ها (شش عنوان در دو مجلد)
• سایر: قلندرنامه، هذیان‌های دور غربت، چه‌ها که نوشتیم، آزادی گفتار و اندیشه، پایان کار سه روین‌تن و…

سبک ادبی
زریاب از نویسندگانی بود که ریشه در سنت داشتند، اما تجربه و زندگی معاصر را نیز وارد آثارش می‌کردند؛ یعنی هم سنت ادبی دری/فارسی را ارج می‌نهاد، هم به «داستان مدرن» توجه داشت.

• او با تمرکز بر واقعیت افغانستان — جامعه، سیاست، بحران، زندگی شهری و روزمره — داستان می‌نوشت؛ نه تابلوهای آرمانی یا خیال‌پردازی صرف.
• قصه‌ها و رمان‌هایش غالباً دارای زبان ساده، روان و خاکی (عامیانه/عادی) هستند که برای بسیاری از مردم قابل درک و نزدیک است.
• با اینکه جوانب مدرن را می‌شناخت، به ریشهٔ ادبی و فرهنگی افغانستان وفادار بود و تلاش می‌کرد صدای مردم و واقعیت تاریخی–اجتماعی کشور را منعکس کند.

تاثیر رهنورد زریاب

رهنورد زریاب به‌عنوان یکی از پایه‌گذاران داستان مدرن در افغانستان شناخته می‌شود؛ نسل‌های بعدی نویسندگان افغانستان به آثار او رجوع کرده و از سبک او تأثیر گرفته‌اند.

منابع و مآخذ

• مقالات ادبی و یادداشت درباره رهنورد زریاب (مثل گزارش درگذشتش در RFE/RL و TOLOnews)
• بررسی جایگاه او در ادبیات معاصر افغانستان — از نظر پژوهشگران ادبی.
• مصاحبه‌ها، نوشته‌ها و اسناد منتشرشده توسط خود زریاب (داستان‌ها، رمان‌ها، روزنامه‌نگاری)
• منابع رسانه‌ای و دولتی — اعلامیه‌های وزارت فرهنگ و اطلاع‌رسانی و یادبودهای ادبی بعد از مرگش.