استاد سلیم سرمست

استاد محمد‌سلیم سرمست یکی از بزرگان موسیقی افغانستان بوده است — نوازنده، آهنگ‌ساز، رهبر ارکستر و تنظیم‌کننده که نقش کلیدی در توسعه و غنی‌سازی موسیقی افغانی در قرن بیستم ایفا کرد. او به‌عنوان یکی از پیشگامان موسیقی معاصر افغانستان شناخته می‌شود و آثار و فعالیت‌هایش در رشد موسیقی کشور تأثیر عمیق داشته است.

استاد سلیم سرمست کیست؟
استاد محمد سلیم سرمست فرزند محمد نعیم در سال ۱۳۰۹ هجری خورشیدی در کابل چشم به‌جهان گشود، هنوز کودک بود که راهی یتیم‌خانه شد و در آ‌ن‌جا خواندن و‌ نوشتن را یاد گرفت و پس از مدتی شامل مکتب صنایع شد. در مکتب صنایع بود که زنده‌گی او را‌ سمت و سویی تازه‌‌یی بخشید. حضور استادان موسیقی تُرك که از ترکیه برای تدریس موسیقی به کابل آمده بودند، سرنوشت کسانِ زیادی را تغییر داد و اساتید فراوانی از آن آدرس تقدیم حوزۀ موسیقی شد.

تولد و وفات
تولد: ۱۳۰۹ هجری شمسی -کابل افغانستان
وفات: منابع دقیق از تاریخ درگذشت ایشان در دسترس نیست اما در بعضی از وبگاه ها آوردند در ۱۶ عقرب ۱۳۶۹ هجری شمسی (۷ نوامبر ۱۹۹۰ میلادی) -کابل افغانستان

زندگی نامه‌ کوتاه
استاد سلیم سرمست که خود از غنامندی موسیقی فولکلور کشور آگاه بود در قدم نخست در حدود دو صد آهنگ از آهنگ‌های فولکلوریک کشور را جمع‌آوری و پس از تنظیم و هارمونیزه کردن آن‌ها را در آرکستر بزرگ رادیو افغانستان تحت رهبری خودش به ثبت رسانید. او به همین ترتیب کارهای ارزش‌مند فروانی‌ از طریق این آرکستر انجام‌ داد که همه و همه امروز در حفظ موسیقی فولکلور به شکل حرفه‌یی و اکادمیک آن‌ کمک کرده تا این آثار از بین نرود. بازخوانی یک صد ترانۀ حماسی و میهنی با صدای خواننده‌های مختلف کشور نیز یکی دیگر از کارنامه‌های ارزشمند این هنرمند است.
نخستین سرود ملی جمهوری افغانستان نیز از ساخته‌های ارزش‌مند اوست، میلودی و تنظیم موسیقی آهنگهای معروف( ستا د سترگو بلا واخلم)به آواز استاد اولمیر،( دی‌شب به خدا خمار بودم) به صدای استاد ساربان و شعر و تنظیم موسیقیِ( شب های ظلمانی) به آواز احمدظاهر را او انجام داده است که کمپوز آنها از ساخته‌های مرحوم استاد نی‌نواز است.
استاد سلیم سرمست تا سال ۱۳۶۸ هجری خورشیدی هم‌چنان یکی از استادان برجسته و‌ تاثیرگذار در لیسۀ مسلکی موزیک در کابل بود.

آثار معروف
استاد سرمست بیش از چندین آهنگ و قطعات تنظیم‌شده را برای ارکستر و اجراهای رادیویی خلق یا تنظیم کرد. او در ارکستر شماره دوم رادیو افغانستان فعالیت داشت و صدها آهنگ مردمی و سنتی را با تنظیم ارکستری امروزی ضبط کرد؛ این مجموعه از آثار امروزه بخش بزرگی از آرشیف موسیقی افغانستان را تشکیل می‌دهد.

سبک هنری
• سبک آهنگ‌سازی و تنظیم او ترکیبی از موسیقی سنتی افغانی، فولکلور محلی و قالب‌های اورکسترال بود.
• او در آثار خود تلاش کرد تا موسیقی مردمی افغانستان را با زبان ارکسترهای بزرگ تلفیق کند، به طوری که موسیقی محلی در قالب‌های آوازی و سازبندی امروزی نیز شنونده‌پسند شود.
• نقش او در ایجاد و مدیریت ارکستر بزرگ رادیو، ترویج موسیقی ملی و حفظ میراث هنری افغانستان بود.

نقل قول معروف
شب‌های ظلمانی، میان طوفان‌ها
آواره قلب من در دشت و بیابان‌ها
با صد ارمان‌ها
ابرها سیاه، بر رخ اختران
اشک از چشم من روان شد چو باران‌ها
با صد ارمان‌ها
شور تو در سر من، عشق تو در دل من
نقش تو جاویدانی
شب‌های‌تار بی‌تو، ریزم سرشک غم
سرشک ارغوانی
شام فراق سر رسید، صبح امید تیره شد
به دل ستاره‌های شب، ز یأس و رنج خیره شد
آرزو خاک شد، چشم در انتظار، در امید وصال
شرح جان‌سوز من بلند شد به آسمان‌ها
با صد ارمان‌ها
ای خوش آن شب‌های مهتاب که در کنار من

تأثیر استاد سرمست
• استاد سرمست یکی از رهبران ارکستر بزرگ رادیو افغانستان بود و با همکاری استاد ننگیالی، به ضبط و انتشار صدها آهنگ مردمی و فولکلور کمک کرد.
• آثار و تنظیم‌های او در رشد موسیقی معاصر افغانستان تاثیرگذاری داشته و بخش زیادی از آرشیف موسیقی ملی کشور را تشکیل می‌دهد.
• او نه تنها آهنگ‌ساز و نوازنده بود، بلکه به‌عنوان مربی و راهنمای هنرمندان موسیقی نیز شناخته می‌شود و نسل‌های بعدی از تجربیات او بهره برده‌اند.

منابع و مآخذ
• تحلیل نقش و فعالیت استاد سرمست در موسیقی افغانستان — ۸صبح.
• فهرست اساتید موسیقی معاصر افغانستان (شامل استاد سلیم سرمست) — سند تاریخی هنر.

• ویدئو و منابع ویدئویی مرتبط با زندگی و نام استاد محمد‌سلیم سرمست.