خانه / مولانا جلال الدین محمد بلخی

مولانا جلال الدین محمد بلخی

جلال‌الدین محمد بلخی (۶ ربیع‌الاول ۶۰۴ ه‍.ق / ۱۲۰۷ میلادی – ۵ جمادی‌الثانی ۶۷۲ ه‍.ق / ۱۲۷۳ م) ملقب به مولوی، مولانا و رومی شاعر فارسی‌گو،فقیه حنفی، متکلم ماتریدی و عارف صوفی در قرن سیزدهم میلادی بود که در دوران حکومت خوارزمشاهیان چشم به جهان گشود.

تولد و وفات
تولد: ۳۰ سپتامبر‌ ۱۲۰۷بلخ افغانستان. وفات: ۱۷ دسامبر ۱۲۷۳ (۶۶ سال)قونیه ترکیه
محل دفن: آرامگاه مولانای رومی، موزه رومی_ قونیه ترکیه.

زندگی نامه کوتاه
پدر او مولانا محمد بن حسین خطیبی ملقب به بهاالدین ولد و سلطان‌العلما، از بزرگان صوفیه و مردی عارف بود و نسبت خرقهٔ او به احمد غزالی می‌پیوست. وی در عرفان و سلوک پیشینه‌ای دیرین داشت و چون اهل بحث و جدال نبود و دانش و معرفت حقیقی را در سلوک باطنی می‌دانست نه در مباحثات و مناقشات کلامی و لفظی. سلطان‌العلما احتمالاً در سال ۶۱۰ قمری (۱۲۱۳ میلادی) هم‌زمان با یورش چنگیز خان از بلخ کوچید و قسم یاد کرد که تا محمد خوارزم شاه بر تخت نشسته، به شهر خویش بازنگردد. روایت شده است که در ‌راه سفر با شیخ فریدالدین عطار نیشابوری دیدار داشت و شیخ عطار، مولانا را ستود و کتاب اسرار نامه خود را به او پیشکش کرد.مولانا در آغاز یک عالم دینی، فقیه و مدرس بود؛ اما دیدار تاریخی‌اش با شمس تبریزی مسیر زندگی‌اش را دگرگون ساخت.
• پس از ناپدیدشدن شمس، مولانا در ژرف‌ترین حالت عرفانی قرار گرفت و شاهکارهای بزرگ خود را آفرید.
• مکتب «مولویه» که پس از او شکل گرفت، تا امروز دوام دارد و پیروان فراوانی در جهان دارد.

آثار معروف
مولانا آثار و کتاب های زیادی نوشته است از آن جمله:
-الف) مثنوی معنوی
مثنوی معنوی مهم‌ترین اثر مولوی است. این دیوان شعر دارای شش جلد است و بیست و هفت هزار بیت دارد. بسیاری، مثنوی معنوی را یکی از بزرگ‌ترین آثار شعر عرفانی می‌دانند. شیخ بهایی در رابطه به مثنوی معنوی می‌گوید: من نمی‌گویم که آن عالیجناب هست پیغمبر ولی دارد کتاب
مثنوی معنوی مولوی
هست قرآنی به لفظ پهلوی
ب) دیوان شمس تبریزی (کلیات شمس)
• بزرگ‌ترین مجموعه غزل‌های عرفانی، سرشار از عشق الهی و سلوک معنوی
ج) فیه ما فیه
• گردآورده‌ای از سخنان، گفتارها و درس‌های مولانا.
د) مجالس سبعه
• خطابه‌ها و جلسه‌های ارشادی او.
ه) مکاتیب
• نامه‌های مولانا به شاگردان، یاران و بزرگان عصر.

سبک ادبی
سبک عرفانی، عاشقانه، حکمی.

زبان مولانا ساده، پرشور و لبریز از موسیقی و تصویرهای معنوی است.
مضمون‌های آثار او عشق الهی، معرفت نفس، سیر و سلوک، و حقیقت‌جویی انسان است.
روایت‌های داستانی مثنوی، با سادگی بیان و عمق معنا، آن را اثری جاودانه ساخته است.
غزل‌های او نمونه کامل شعر عرفانی در زبان دری–فارسی است.

نقل قول معروف
بشنو این نی چون شکایت می‌کند
از جدایی‌ها حکایت می‌کند
کز نِیِستان تا مرا بُبریده‌اند
در نفیرم مرد و زن نالیده‌اند
سینه خواهم شَرحه شَرحه از فراق
تا بگویم شرح درد اشتیاق
هر کسی کو دور ماند از اصلِ خویش
باز جوید روزگارِ وصل خویش
(سرآغاز کتاب مثنوی معنوی)

تاثیر مولانا بلخی
الف) تأثیر بر ادبیات دری–فارسی

مولانا روح تازه‌ای در غزل عارفانه دمید.
شاعرانی چون حافظ، جامی، بیدل و ده‌ها عارف دیگر از او الهام گرفته‌اند.
او به عرفان ادبی ساختار و عمق تازه بخشید.
ب) تأثیر اجتماعی و عرفانی
مکتب مولویه تا امروز فعال است و در افغانستان، ایران، ترکیه و آسیای میانه حضور دارد.
مولانا مفهوم «عشق الهی» و «انسان کامل» را زبانی جهانی بخشید.
ج) تأثیر جهانی
در غرب یکی از پرفروش‌ترین شاعران غیرانگلیسی‌زبان است.
اندیشمندانی چون اقبال لاهوری، گوته، نیچه، تولستوی و بورخس از او تأثیر پذیرفته‌اند.
سال ۲۰۰۷ از سوی یونیسکو «سال مولانا» نام‌گذاری شد.
آثار او مرزهای نژاد، مذهب و فرهنگ را شکسته و پیامش برای همهٔ انسان‌هاست