منیژه باختری

این شخص کیست؟

منیژه باختری، نویسنده، روزنامه‌نگار، استاد سابق دانشگاه و دیپلمات عالی‌رتبه اهل افغانستان است. او یکی از چهره‌های کلیدی در حوزه ترویج حقوق زنان و آزادی بیان در افغانستان پساطالبان (دو دهه اخیر) به شمار می‌رود و فرزند شاعر و اندیشمند بزرگ و فقید افغانستان، استاد واصف باختری است.

تولد و وفات

• تاریخ تولد: سال ۱۳۵۱ خورشیدی (۱۹۷۲ میلادی).
• محل تولد: کابل، افغانستان.
• وضعیت حیات: او در قید حیات است و در حال حاضر در اروپا (اتریش) اقامت دارد.

زندگی‌نامه کوتاه

منیژه باختری در خانواده‌ای به غایت قلم‌به‌دست و روشنفکر در کابل متولد شد. او مدرک کارشناسی خود را در رشته ژورنالیسم و کارشناسی ارشد خود را در رشته زبان و ادبیات فارسی دری از دانشگاه کابل دریافت کرد. وی سال‌ها به عنوان استاد در دانشکده ژورنالیسم دانشگاه کابل به تدریس و تربیت نسل جدید خبرنگاران پرداخت. علاوه بر کار آکادمیک، او به عنوان سردبیر مجله معتبر زنانه «پَروَنیان» فعالیت می‌کرد. با شکل‌گیری دولت جدید، او وارد عرصه دیپلماسی شد و مناصب مهمی چون ریاست انستیتوت دیپلماسی وزارت امور خارجه، سفیر افغانستان در کشورهای نوردیک (نروژ، سوئد، دانمارک، فنلاند و ایسلند) و سپس سفیر و نماینده دائم افغانستان در دفتر سازمان ملل متحد در وین و کشور اتریش را عهده‌دار گردید؛ مسئولیتی که پس از سقوط کابل در سال ۲۰۲۱ نیز همچنان آن را برای بازتاب صدای مردمش حفظ کرده است

آثار معروف

آثار او بیشتر در حوزه‌های پژوهش رسانه‌ای، داستان‌نویسی و روزنامه‌نگاری متمرکز است:

• کتاب‌های پژوهشی و مرجع: کتاب تحسین‌شده «اخلاق روزنامه‌نگاری» (از نخستین منابع درسی این حوزه در افغانستان) و کتاب «جهان‌بینی منجمان».
• مجموعه داستان‌ها: مجموعه داستان کوتاه «سه_دو_یک» و داستان‌های مستقل دیگری که به بررسی لایه‌های پنهان زندگی زنان می‌پردازند.
• آثار طنز اجتماعی: مقالات و جستارهای متعدد در قالب طنز مکتوب پیرامون ساختارهای سیاسی و اداری کشور

سبک هنری و فکری

سبک هنری و نگارشی منیژه باختری بر پایه رئالیسم اجتماعی با چاشنی طنز تلخ و رویکرد فمینیستی مدرن استوار است. نثر او در رمان و داستان کوتاه بسیار روان، بی‌پیرایه، صریح و واقع‌گرایانه است. تخصص اصلی او در نوشته‌هایش، به تصویر کشیدن تناقض‌های جامعه در حال گذار افغانستان، چالش‌های ساختاری حقوق زنان در میان سنت و مدرنیته، و نقد هوشمندانه فساد و بوروکراسی اداری از طریق ادبیات طنز است.

نقل قول معروف

او در یکی از یادداشت‌های خود پیرامون رسالت زنان تحصیل‌کرده و ایستادگی در برابر افراط‌گرایی می‌نویسد:

«زنان افغانستان نباید اجازه دهند که روایتِ زندگی، مبارزه و آرزوهایشان توسط کسانی نوشته شود که حضور آن‌ها را در جامعه انکار می‌کنند. قلمِ ما، سفارت‌خانهٔ واقعی ما در جهان است؛ ما باید بنویسیم تا تاریخ، سکوتِ ما را به معنای تسلیم‌شدنمان تعبیر نکند.»

تاثیر او بر هنر و جامعه

منیژه باختری یکی از تاثیرگذارترین الگوهای «زنِ کارآفرینِ کلمه» و دیپلمات‌های تکنوکرات افغانستان است. او با تدریس در دانشگاه کابل، راه را برای ورود ده‌ها دختر جوان به دنیای رسانه‌های حرفه‌ای هموار کرد. او در دوران سفارت خود در اروپا، نمایشگاه‌ها و کانون‌های فرهنگی متعددی برای معرفی هنر، صنایع دستی و شعر معاصر افغانستان به جامعه غربی راه‌اندازی کرد. ایستادگی دیپلماتیک او پس از تحولات اوت ۲۰۲۱ در مجامع بین‌المللی، او را به یکی از صداهای رسا برای دفاع از حق تحصیل دختران افغانستان تبدیل کرده است.

منابع و مآخذ

• مدخل سرگذشت و کارنامه سیاسی-فرهنگی دردانشنامه آزاد ویکی‌پدیا – Manizha Bakhtari.
• آرشیو بیوگرافی مشاهیر و دیپلمات‌های افغان در پایگاه اطلاعاتی Afghan-Bios.
• یادداشت بررسی آثار نویسندگان زن معاصر در رسانه ادبی پارسی بان.
• گزارش‌ها و سخنرانی‌های رسمی در تارنمای نمایندگی دائم افغانستان در سازمان ملل – وین.