محمد آصف رحمانی پارسی

این شخص کیست؟
استاد محمد آصف رحمانی پارسی، شاعر، دوبیتی‌سرا، ناشر و فعال فرهنگی برجسته معاصر افغانستان است. او به عنوان یکی از چهره‌های کلیدی و پیشگام نسل اول «شعر مهاجرت افغانستان در ایران» شناخته می‌شود که نقشی اساسی در پایه‌گذاری جریانات ادبی مقاومت و همچنین آموزش کودکان محروم از تحصیل مهاجر ایفا کرده است

تولد و وفات

• تاریخ تولد: ۲۷ میزان (مهر) ۱۳۴۳ هجری خورشیدی (۱۹۶۴ میلادی) در ولایت باستانی هرات.
• وضعیت حیات: ایشان در قید حیات هستند و سال‌ها پس از بازگشت به وطن در هرات زندگی و فعالیت می‌کردند.

زندگی‌نامه کوتاه و سیر فعالیت‌ها
محمد آصف رحمانی پارسی در هرات متولد شد اما سال‌های جوانی عمر خود را به دلیل آغاز جنگ‌ها در افغانستان، همراه با خیل عظیم پناهجویان در ایران (به‌ویژه شهر مشهد) سپری کرد. او در دوران مهاجرت به یکی از استوانه‌های شعر مقاومت آن روزگار تبدیل شد. افزون بر کارزارهای ادبی، او دغدغه‌های عمیق انسانی و آموزشی داشت؛ به گونه‌ای که به عضویت «مدرسه انقلاب اسلامی افغانستان» درآمد؛ نهادی مردمی در ایران که در آن سال‌ها به آموزش و تدریس کودکان مهاجر افغانستانی که امکان پذیرش در مدارس رسمی را نداشتند، می‌پرداخت.
او پس از سقوط دوره اول طالبان به زادگاهش هرات بازگشت و در طول بیش از دو دهه گذشته، با نهادهای فرهنگی و ادبی معروفی همچون انجمن ادبی هرات، «خانه ادبیات جوان» و «جلسه نقد سیمرغ» همکاری نزدیکی داشت و تجربیات خود را به نسل جدید شاعران هرات منتقل کرد.

آثار و میراث مکتوب

استاد رحمانی پارسی علاوه بر سرایش شعر، در حوزه نشر و گردآوری فولکلور محلی نیز فعال بوده و مؤسس انتشارات فدایی هروی است:

• کتاب شعر مقاومت افغانستان (۱۳۶۹): اثری پژوهشی و گردآوری‌شده که به صورت مشترک با همکار و دوست دیرینه‌اش، استاد محمدکاظم کاظمی، در ایران به چاپ رسید.
• دفتر شعر «سیب و فریب»: مجموعه‌ای از سروده‌های کلاسیک و غزل‌های او.
• دفتر شعر «جان محبوب»: از دیگر مجموعه‌های مستقل شعری منتشر شده وی.
• کتاب «آدلارام» (یا دلآرام): کتابی بسیار ارزشمند که حاصل بیش از دو سال پژوهش میدانی او در جمع‌آوری دوبیتی‌های اصیل، قدیمی و عاشقانه هراتی است که در حال فراموشی بودند.

سبک ادبی و پروژه فکری
پروژه فکری آصف رحمانی بر «پاسداری از ادبیات بومی هرات» و «پیوند زدن دغدغه‌های اجتماعی با دوبیتی‌های عامیانه» استوار است. او در سرایش غزل، زبانی بسیار ساده، صمیمی، روان و بی‌پیرایه دارد. با این حال، تخصص و شهرت ویژه او در دوبیتی‌سرایی با لهجه شیرین هراتی و گردآوری اشعار فولکلور منطقه است که دردها، غربت، عشق و اصالت مردمش را بازتاب می‌دهد.

نمونه‌ای از اشعار ماندگار

یکی از غزل‌های معروف و اجتماعی او که روحیه امید و صلح‌طلبی در شرایط سخت را به تصویر می‌کشد، غزل «اگر بگذارند» است:
«آفتاب آینهٔ ماست، اگر بگذارند / صبح پشت در فرداست، اگر بگذارند»
«خشک‌سالی به سر آمد، نفس تازه خوش است / وقت نوشیدن دریاست، اگر بگذارند»
«هم‌زبانی گره از مشکل ما نگشاید / همدلی حل معماست، اگر بگذارند»

تاثیر او بر جامعه و جریان‌های بعدی
استاد رحمانی پارسی به عنوان یکی از معماران شعر مقاومت مهاجرت، تاثیر زیادی بر شاعران جوان دهه ۶۰ و ۷۰ خورشیدی در محیط‌های مهاجرت گذاشت. پس از بازگشت به هرات، تلاش‌های او در انتشارات فدایی هروی و تشویق جوانان در انجمن ادبی هرات، به پویایی مجدد فضای فرهنگی این ولایت کمک شایانی کرد. تلاش او برای چاپ کتاب دوبیتی‌های قدیمی، جریانی را برای مکتوب‌سازی فولکلور شفاهی غرب افغانستان به راه انداخت

منابع و مآخذ

• پرتال فرهنگی و ادبی خانه‌ی مولانا (یادداشت به مناسبت زادروز محمدآصف رحمانی پارسی).
• وب‌سایت تخصصی پارسی‌بان (بخش سروش پارسی و معرفی نخبگان ادبی).
• آرشیو گفت‌وگوهای ویدئویی و مصاحبه‌های ادبی استاد رحمانی پارسی در یوتیوب