میرمن قمرگل

میرمن قمرگل فرزند گل شیرین خان بتاریخ ۲۷ جدی ۱۳۳۰ در قریه شگه ولایت ننگرهار به دنیا آمد. بانو قمرگل هنرمند و یکی از پیشگامان نهضت زن، امروز در کشور کانادا بود. ‏شوهر او زاخیل یکی از آهنگسازسازان و شاعر زبان پشتو افغانستان بود. او برای تعداد زیادی از هنرمندان پشتو خان افغانستان آهنگ ساخته‌است.

میرمن قمرگل کیست؟
مان که هفت سال داشت. در عروسی‌ها و دیگر خوشی‌های قریه اش آواز می‌خواند. تا سرانجام به ولایت ننگرهاررسید و توجه هنردوستان را به سویی خود جلب نمود‎. مردم ولایت ننگرها از استعداد هنری او مستفید شدند و در نشست‌های خوشی از او دعوت می‌نمودند. میرمن قمرگل در جریان آوازخوانی خود به قریه‌های بیشماری رفت و محافل مردم را خوش و مسرور ساخت. پس از گذشت زمان قمرگل یک هنرمند شناخته شده در سطح ولایتش گردید و مقام خواننده محلی را از سویی هم شهریانش کسب نمود‎. بعد از سپری نمودن مدتِ کوتاه هم شهری او را به استاد خیال معرفی نمود. استاد خیال از وی خواست، تا آهنگ‌هایش را در رادیو تلویزیون ملی افغانستان ضبط کند‎. میرمن قمرگل دعوت استاد خیال را پذیرفت و نخستین آهنگ‌ش را تحت عنوان “په ما مینه سترگی دی سری دی …” و آهنگ دیگر بنام “زه انتظارکوم دستا د سترگو” را ضبط نمود که بعد از نشر آن آهنگ، نام قمرگل بسرزبان‌ها افتاد‎.
میرمن قمرگل بعد از کسب آن شهرت، بوجود یک آهنگساز ضرورت پیدا نمود تا آهنگهایش را بشکل اساسی ضبط و از شیوه محلی بیرون بکشد‎. استاد زاخیل که خود شاعر وآهنگساز ولایت ننگرهار بود، با میرمن قمر گل معرفت حاصل کرد و استاد زاخیل اولین اهنگش را بنام «زه چه په توروسترگو تور رنجه کومه پوری موری» و آهنگ «زه به جارو کرم زیازتونه شنکی بابا» را برایش آهنگسازی نمود‎. میرمن قمرگل در جمع هنرمندان با شهرت و محبوب زبان پشتو اخذ مقام کرد. بعد از مدتی قمرگل در سن نوزده سالگی با استاد زاخیل ازدواج نمود. قمرگل بخاطر ادامه کار هنریش با رادیو افغانستان، از ولایت ننگرهار به کابل نقل مکان نمود و در سید نورمحمد شاه مینه سکونت دایمی اختیار کرد‎.

تولد و وفات
تولد: ۲۷ جدی ۱۳۳۰ هجری شمسی – ننگرهار افغانستان
وفات: ۱۸ قوس ۱۴۰۱ -تورنتو کانادا

زندگی نامه کوتاه
او هشت فرزند بدنیا آورد، از جمله دو فرزندش اسدالله زاخیل وایمل زاخیل قدم‌های پدر و مادرشان را در عرصه هنر آواز خوانی، آهنگسازی، و سرودن اشعار تعقیب می‌دارند‎.
میرمن قمرگل در سال ۱۹۹۷، ترک وطن نمود. او به پاکستان اقامت گزید و درسال ۱۹۹۸ به کانادا با دو فرزندش ” ایمل زاخیل و خیبر زاخیل ‏”اقامت دایمی حاصل نمود‎. در سال ۱۹۹۰ پسرش داوود زاخیل بسن ۲۲ ساله گی در اثر جنگ داخلی افغانستان از دست داد و پسر دیگرش میرویس زاخیل، ۱۹ ساله مفقودالاثر شد. وی سرانجام بتاریخ ۹ دسمبر ۲۰۲۲ به عمر ۷۱ سالگی به اثر مریضی درگذشت. محمد دین زاخیل” را در سال ۱۳۷۰خورشیدی در اثر تکلیف قلبی درگذشت.

آثار معروف
میرمن قمرگل صدها ترانه در آرشیف رادیو افغانستان دارد. بیشتر این آثار در حوزهٔ موسیقی فولکلور و کلاسیک پشتو قرار می‌گیرند.
از ترانه‌های مشهور او:
• «زه قمرگل یم»
• «راشه جانانه»

• «لاله لاله»
• «اوښکه مې توی شوه»
  این آثار امروز به‌عنوان میراث موسیقایی افغانستان شناخته می‌شوند

سبک هنری
• سبک او فولکلور اصیل پشتو بود.
• صدای پرقدرت، گرم و پرطنین داشت.
• توانایی اجرای نغمه‌های دشوار محلی را به‌صورت استادانه دارا بود.
• در حفظ و انتقال ترانه‌های بومی نقش حیاتی ایفا کرد.

نقل قول معروف
میرمن قمرگل با عمل خود نشان داد که:
زن افغان می‌تواند با وقار، شجاعت و هنر، صدای فرهنگ یک ملت باشد.
او نه‌تنها آواز خواند، بلکه راه گشود.

تأثیر قمرگل
• پیشگام حضور زنان در موسیقی افغانستان
• الهام‌بخش نسل‌های بعدی خوانندگان زن
• نماد شجاعت فرهنگی در جامعهٔ سنتی
• دریافت لقب رسمی «استاد» از دولت افغانستان
• نام او همواره با موسیقی فولکلور پشتو گره خورده است

منابع و مآخذ
• آرشیف رادیو افغانستان
• Wikipedia – Qamar Gul
• گزارش‌های رسانه‌های فرهنگی افغانستان
• نوشته‌های پژوهشگران موسیقی فولکلور