خانه / ملک‌الشعراء بهار

ملک‌الشعراء بهار

این شخص کیست؟

محمدتقی بهار، معروف به ملک‌الشعراء بهار، شاعر، نویسنده، روزنامه‌نگار، ادیب، مصحح، استاد دانشگاه و سیاست‌مدار برجسته اهل ایران است. او آخرین مداح رسمی دربار قاجار بود که مدح را رها کرد و به یکی از بزرگ‌ترین ستون‌های شعر مشروطه و پدر سبک‌شناسی نثر فارسی تبدیل شد

تولد و وفات

تاریخ تولد: ۱۸ آذر ۱۲۶۵ خورشیدی (۹ دسامبر ۱۸۸۶ میلادی) در مشهد، ایران.
تاریخ وفات: ۲ اردیبهشت ۱۳۳۰ خورشیدی (۲۲ آوریل ۱۹۵۱ میلادی) در سن ۶۴ سالگی در خانه خود در تهران.
محل دفن: آرامگاه ظهیرالدوله در شمیران، تهران.

زندگی‌نامه کوتاه

محمدتقی بهار ادبیات را نزد پدرش (میرزا محمدکاظم صبوری، ملک‌الشعرای آستان قدس) آموخت و پس از مرگ پدر، در سن ۲۰ سالگی این لقب را از مظفرالدین‌شاه دریافت کرد. او با آغاز جنبش مشروطه به آزادی‌خواهان پیوست و روزنامه معروف «نوبهار» را در مشهد منتشر کرد که بارها توقیف شد. بهار چندین دوره به عنوان نماینده مجلس شورای ملی انتخاب شد و هم‌زمان با تأسیس دانشگاه تهران، به عنوان استاد کرسی ادبیات فارسی به تدریس پرداخت. او به دلیل مخالفت با استبداد، بارها توسط حکومت‌های قاجار و پهلوی تبعید و زندانی شد. بهار در سال‌های پایانی عمر به بیماری سل مبتلا گردید و مدتی را برای درمان در سوئیس گذراند، اما سرانجام در کابل و تهران مورد تجلیل قرار گرفت و در کشورش درگذشت

آثار معروف

کارنامه علمی و ادبی بهار از مراجع اصلی زبان فارسی است:

دیوان اشعار: شامل قصاید بی‌نظیر حماسی، غزل‌ها و مثنوی‌های او.
سبک‌شناسی (سه جلد): شاهکار پژوهشی او که برای نخستین‌بار تاریخ و تحول نثر فارسی را از نظر زبان‌شناسی پایه‌گذاری کرد.
تاریخ تطور شعر فارسی و کتاب سیاسی «تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران».
تصحیح متون کلاسیک: تصحیح کتاب‌های ارزشمندی چون «تاریخ سیستان» و «مجمل‌التواریخ و القصص».

سبک هنری

سبک ادبی بهار تلفیقی خلاقانه از سبک خراسانی کلاسیک (قصیده‌سرایی به شیوه ناصرخسرو و رودکی) با مفاهیم مدرن سیاسی و اجتماعی است. او واژگان سنتی و حماسی را استخدام کرد تا از آزادی، قانون، حقوق بشر، وطن‌پرستی و ستیز با استعمار سخن بگوید. نثر پژوهشی او نیز بسیار دقیق، ساختارمند، منسجم و عاری از تکلف‌های دوران قاجار است.

نقل قول یا نمونه شعر معروف

یکی از معروف‌ترین و کوبنده‌ترین قصاید او در فضایی که کشور درگیر خفقان و استبداد بود، قصیده «مرغ شباهنگ (مرغ سحر)» است که به تصنیفی ماندگار در تاریخ ایران تبدیل شد:

«مرغ سحر! ناله سر کن،
داغ مرا تازه‌تر کن…
بلبل پربسته ز کنج قفس درآ،
نغمهٔ آزادی نوع بشر سرا،
وز نفسی عرصهٔ این خاک توده را،
پرشرر کن…»

تاثیر او بر هنر و جامعه

بهار را «آخرین قصیده‌سرای بزرگ تاریخ زبان فارسی» می‌دانند. او با تالیف کتاب سبک‌شناسی، روش تحقیق علمی را در دانشکده‌های ادبیات ایران و افغانستان پایه‌گذاری کرد و تمام استادان بعدی ادبیات وام‌دار او هستند. تصنیف «مرغ سحر» او که بعدها با صدای اسطوره‌هایی چون استاد محمدرضا شجریان خوانده شد، به سرود غیررسمی آزادی‌خواهی و مایه پیوند نسل‌های مختلف هنر ایران تبدیل گشت.

منابع و مآخذ