خانه / ژول ورن

ژول ورن

این شخص کیست؟
ژول ورن، رمان‌نویس، نمایشنامه‌نویس و آینده‌نگر پیشگام فرانسوی در قرن نوزدهم میلادی است. او را به همراه اچ. جی. ولز، «پدر ادبیات علمی-تخیلی جهان» می‌نامند. ژول ورن با قلم جادویی و نبوغ‌آمیز خود، دهه‌ها پیش از اختراع و ساخت زیردریایی‌های پیشرفته، فضاپیماها، هلیکوپترها و ابزارهای ارتباطی مدرن، وجود و کارکرد آن‌ها را در رمان‌هایش با دقت علمی شگفت‌انگیزی پیش‌بینی کرده بود.

تولد و وفات

تاریخ تولد: ۸ فوریه ۱۸۲۸ میلادی (بهمن ۱۲۰۶ هجری خورشیدی) در شهر بندری «نانت» در غرب فرانسه.
تاریخ وفات: ۲۴ مارس ۱۹۰۵ میلادی (فروردین ۱۲۸۴ هجری خورشیدی) در سن ۷۷ سالگی در شهر آمیان فرانسه.
محل دفن: آرامگاه مادلین در شهر آمیان. مجسمه بالای قبر او که مردی را در حال بیرون آمدن از کفن و به سوی آسمان نشان می‌دهد، از مشهورترین مقبره‌های هنری جهان است.

زندگی‌نامه کوتاه، حقوق و آشنایی با پیر-ژول هتزل
ژول ورن در جزیره‌ای کوچک در رودخانه لوآر (در شهر نانت) بزرگ شد و تماشای مداوم کشتی‌های تجاری، روحیه ماجراجویی و سفر را در او شعله‌ور کرد. پدرش حقوق‌دانی سرشناس بود و ژول را برای تحصیل در رشته حقوق به پاریس فرستاد. اگرچه او مدرک حقوق خود را گرفت، اما کشف دنیای تئاتر و آشنایی با نویسندگان بزرگی چون الکساندر دوما، او را برای همیشه به سمت ادبیات کشاند؛ اقدامی که با قطع حمایت‌های مالی و خشم پدرش همراه شد.
او سال‌ها در فقر به نگارش نمایشنامه و کار در بورس پاریس پرداخت تا اینکه در سال ۱۸۶۲ با پیر-ژول هتزل (یکی از مهم‌ترین ناشران تاریخ فرانسه) آشنا شد. هتزل استعداد بی‌نظیر ژول ورن را کشف کرد و قراردادی طولانی‌مدت با او بست. این آشنایی منجر به خلق مجموعه‌ای عظیم و ۶۰ جلدی به نام «سفرهای شگفت‌انگیز» شد. ژول ورن پس از رسیدن به ثروت و شهرت افسانه‌ای، یک کشتی تفریحی بزرگ خرید و بخش زیادی از سال‌های پایانی عمر خود را به دریانوردی در اقیانوس‌ها و نوشتن در تنهایی گذراند.

آثار برجسته و میراث مکتوب
ژول ورن نویسنده‌ای بسیار کثیرالانتشار بود. اکثر شاهکارهای او بارها به زبان فارسی ترجمه شده و بخش جدایی‌ناپذیری از خاطرات نوستالژیک چندین نسل از ایرانیان هستند:

بیست هزار فرسنگ زیر دریا (۱۸۷۰): شاهکار بزرگ او؛ داستان سفر علمی و هیجان‌انگیز «پروفسور آروناکس» در زیردریایی پیشرفته و مخوف «ناتیلوس» به فرماندهی زاهدِ مرموز و عصیان‌گر، «کاپیتان نمو».
دور دنیا در هشتاد روز (۱۸۷۳): محبوب‌ترین رمان او؛ داستان شرط‌بندی بزرگ جنتلمن منظم انگلیسی به نام «فیلیاس فاک» و خدمتکار وفادارش «پاسپارتو» برای سفر به دور کره زمین در ۸۰ روز.
سفر به مرکز زمین (۱۸۶۴): رمانی شگفت‌انگیز درباره سفر یک پروفسور آلمانی به همراه برادرزاده‌اش به اعماق لایه‌های زمین از طریق یک آتشفشان خاموش در ایسلند.
از زمین تا کره ماه (۱۸۶۵): کتابی که صد سال پیش از پرواز فضاپیمای آپولو ۱۱، سفر انسان به ماه را با محاسبات ریاضی پرتابِ کپسول از ایالت فلوریدای آمریکا (دقیقاً محل امروزی پایگاه فضایی ناسا) پیش‌بینی کرده بود.
جزیره اسرارآمیز و فرزندان کاپیتان گرانت: دو رمان ماندگار و موازی دیگر او.

سبک ادبی و پروژه فکری
پروژه فکری ژول ورن بر محور «ستایش علم، اراده مهارناپذیر انسان و کشف جغرافیاهای ناشناخته» استوار بود. سبک نگارش او بر خلاف رمان‌های تخیلی فانتزی، به شدت واقع‌گرایانه و مبتنی بر اسناد مستند جغرافیایی، فیزیکی و مکانیکی زمانه خود بود؛ او هفته‌ها در کتابخانه‌ها به مطالعه دستاوردهای علمی دانشمندان می‌پرداخت تا ادعاهای داستانش منطقی به نظر برسند. در آثار او علم ابزاری برای رهایی انسان و غلبه بر محدودیت‌های طبیعت است، هرچند در رمان‌های پایانی‌اش (مانند پاریس در قرن بیستم) نگاهی نگران و هشداردهنده به سوءاستفاده انسان از تکنولوژی پیدا کرد.

اقتباس‌های سینمایی و انیمیشنی
آثار پرحادثه ژول ورن از آغاز پیدایش سینما تا به امروز همواره محبوب هالیوود و شرکت‌های بزرگ انیمیشن‌سازی بوده‌اند:

فیلم فرانسوی «سفر به ماه» (۱۹۰۲) به کارگردانی ژرژ ملی‌یس که اولین فیلم علمی-تخیلی تاریخ سینماست، بر اساس کتاب او ساخته شد.
فیلم سینمایی «دور دنیا در هشتاد روز» (۱۹۵۶) برنده ۵ جایزه اسکار از جمله جایزه بهترین فیلم شد.
نسخه انیمیشنی سریالی کارتونی «دور دنیا در هشتاد روز» با شخصیت‌های حیوانی (ویلی فاگ) در دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ یکی از محبوب‌ترین برنامه‌های کودک تلویزیون ایران بود.

تاثیر او بر جامعه و دانشمندان جهان
ژول ورن تنها بر ادبیات تأثیر نگذاشت، بلکه محرک اصلی انقلاب‌های علمی قرن بیستم بود. دانشمندان و مخترعان بزرگی در تاریخ رسماً اعلام کرده‌اند که به خاطر خواندن رمان‌های ژول ورن به سراغ علم رفته‌اند؛ «سیمون لِیک» (مخترع زیردریایی مدرن)، «کنستانتین تسیولکوفسکی» (پدر موشک‌سازی جهان) و «کورولف» (دانشمند فضایی شوروی) همگی وامدار رویاهای ژول ورن بودند. سازمان فضایی ناسا به پاس خدمات او، نخستین فضاپیمای خودکار اروپا را «ژول ورن» نام‌گذاری کرد.

منابع و مآخذ