فروزان امیری

این شخص کیست؟
فروزان امیری، نویسنده، ژورنالیست، منتقد ادبی، استاد پیشین دانشگاه و از فعالان برجسته حقوق زنان و حوزه آموزش در افغانستان است. او علاوه بر تدریس در دانشگاه‌های کشور و مدیریت نهادهای ادبی، به عنوان یکی از صداهای رسا در مستندسازی تاریخ شفاهی مقاومت زنان افغان و دادخواهی در برابر سرکوب‌ها شناخته می‌شود.

تولد و وفات

• تاریخ تولد: ۲۸ عقرب (آبان) سال ۱۳۷۰ هجری خورشیدی (۱۹۹۱ میلادی).
• محل تولد: شهر باستانی هرات، افغانستان.
• وضعیت حیات: او در قید حیات است. امیری پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت، ناگزیر به ترک کشور شد و در حال حاضر در کشور آلمان زندگی و فعالیت می‌کند.

زندگی‌نامه کوتاه
فروزان امیری تحصیلات ابتدایی و مکتب خود را در هرات سپری کرد. او به دلیل علاقه مفرط به ادبیات، وارد این رشته شد و موفق گردید مدرک کارشناسی (لیسانس) و کارشناسی ارشد (فوق لیسانس) خود را در رشته زبان و ادبیات فارسی با نمرات عالی دریافت کند. او مدتی نیز برای تکمیل دوره دکترای خود در همین رشته در دانشگاه شهید بهشتی ایران مشغول به تحصیل شد.
او سال‌ها به عنوان استاد دانشگاه در افغانستان تدریس کرد و هم‌زمان در «انجمن ادبی هرات»، «انجمن جهانی قلم (PEN)» و به عنوان دبیر بخش داستان کانون جوانان فعالیت‌های فرهنگی گسترده‌ای داشت. او همچنین در وزارت معارف افغانستان به عنوان متخصص نصاب تعلیمی ملی در بخش زبان
خدمت کرد. پس از سقوط کابل در اوت ۲۰۲۱، او به اروپا مهاجرت کرد و اکنون از اعضای جامعه دیاسپورای فعال در آلمان است.

سبک هنری و پروژه فکری
پروژه فکری فروزان امیری بر محور «روایت‌گری آسیب‌ها، رئالیسم انتقادی و فمینیسم رهایی‌بخش» استوار است. او اعتقاد دارد که هر انسان یک شهرزاد قصه‌گو در درون خود دارد و وظیفه داستان‌نویس و ژورنالیست، بیرون کشیدن این روایت‌های پنهان از لایه‌های سرکوب‌شده جامعه است. قلم او در روزنامه‌نگاری صریح، ساختار شکن و افشاگر است و در حوزه حقوق زنان، رویکردهای غربی (فمینیسم سفید) را که با واقعیت‌های میدانی زنان افغانستان همخوانی ندارند، به چالش می‌کشد.

نقل قول معروف
او در جریان هفتمین گفت‌وگوی تاریخ شفاهی زنان در خصوص وضعیت کنونی دادخواهی بیان کرد:
«در شرایطی که تمام فضاهای عمومی و فیزیکی به روی زنان در داخل افغانستان بسته شده است، فضای آنلاین یکی از آخرین و مهم‌ترین بسترهای باقی‌مانده برای فریاد و دادخواهی است؛ هرچند این بستر نیز به دلیل سرکوب‌ها و خشونت‌های سایبری روزبه‌روز برای ما تنگ‌تر و خطرناک‌تر می‌شود، اما قلم را زمین نخواهیم گذاشت.»

تاثیر او بر هنر و جامعه
امیری در زمان حضورش در هرات، با راه‌اندازی دوره‌های منظم کتاب‌خوانی، شعرخوانی و داستان‌نویسی در کانونه‌های فرهنگی دخترانه، نقش بسزایی در ظرفیت‌سازی و کادرسازی برای نسل جوان دختران دانش‌آموز ایفا کرد. او در تبعید نیز به عنوان یک متخصص نصاب تعلیمی، تلاش‌های زیادی برای تالیف کتاب‌های درسی و آموزشی ویژه کودکان پناهجوی افغان در اروپا انجام داده است تا فرزندان مهاجران زبان و هویت مادری خود را فراموش نکنند.

منابع و مآخذ

• مصاحبه و بررسی کارنامه ادبی در پورتال شبکه زنان افغان (AWNA).
• مستند گفتگو و ثبت تاریخ شفاهی در صفحه رسمی مؤسسه اوسا (Osa).
• نمایه مقالات و گزارش‌های تحلیلی در پایگاه رسانه‌ای تلویزیون طنین (Taneen).
• گزارش رادیو آزادی درباره فعالیت‌های آموزشی در آلمان بخش دری رادیو آزادی (Radio Azadi)