دکتر شریفه شریف

این شخص کیست؟
دکتر شریفه شریف، نویسنده، ژورنالیست، استاد دانشگاه و فعال مدنی افغانستانی-کانادایی است. او به عنوان پژوهشگر ادبیات مقایسه‌ای و یکی از صداهای مدافع حقوق زنان و کودکان افغان در شمال آمریکا شناخته می‌شود و آثار ادبی خود را به زبان‌های فارسی/دری، پشتو و انگلیسی به رشته تحریر درمی‌آورد.

تولد و وفات

• تاریخ تولد: سال ۱۳۳۲ خورشیدی (۱۹۵۳ میلادی).
• محل تولد: شهر قلات (مرکز ولایت زابل)، افغانستان.
• وضعیت حیات: او در قید حیات است و از سال ۱۹۹۱ میلادی به عنوان شهروند دوگانه افغان-کانادا در ایالت انتاریو (منطقه تورنتو بزرگ) زندگی می‌کند

زندگی‌نامه کوتاه
شریفه شریف به دلیل موقعیت شغلی پدرش که از والیان و مأموران دولتی پیشرو بود، دوران کودکی و آموزش مکتب را در مناطق مختلف و محروم افغانستان از جمله شبرغان، ارزگان و غزنی سپری کرد. او صنف دوازدهم را در «لیسه زرغونه» کابل تمام کرد و در سال ۱۳۵۵ از دانشکده ادبیات دانشگاه کابل در رشته ادبیات پشتو لیسانس گرفت.او سپس برای ادامه تحصیل عازم ایالات متحده آمریکا شد و توانست مدرک ماستری (کارشناسی ارشد) در رشته ادبیات مقایسه‌ای و دکترا در رشته پالیسی تعلیم و تربیت و علوم اجتماعی را از دانشگاه ایلینوی به دست آورد. دکتر شریف پس از مهاجرت به کانادا در سال ۱۹۹۱، سال‌ها به عنوان استاد در کالج‌های معروفی چون «سنکا» (Seneca) و «سنترال» تدریس کرد و هم‌زمان به عنوان مشاور فرهنگی، روان‌شناس زنان آسیب‌دیده و فعال اجتماعی به پناهجویان خدمات رساند.

آثار معروف
کتاب‌ها و نوشته‌های او بیشتر بر محور تاب‌آوری زنان، مهاجرت و نقد ساختارهای سنتی استوار است:
کتاب بر لب پرتگاه هستی (On the Edge of Being): مشهورترین اثر او که یک رمان-خاطره (Memoir) به زبان انگلیسی است. این کتاب که سفر زندگی یک زن افغان از دورافتاده‌ترین ولایات تا غرب را روایت می‌کند، مورد توجه گسترده فعالان حقوق بشر در آمریکا و کانادا قرار گرفت.
مجموعه داستان چا و چا ویل (So and So was Saying): مجموعه داستان‌های کوتاه او به زبان پشتو که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد و با استقبال زیادی از سوی دختران جوان در داخل افغانستان مواجه گردید.
داستان‌های کوتاه و طنزهای سیاسی: انتشار ده‌ها مقاله تحلیلی، نقد ادبی و طنزهای سیاسی در رسانه‌های بین‌المللی مانند صدای آمریکا.

سبک هنری
سبک نگارش شریفه شریف، رئالیسم اجتماعی همراه با رویکرد فمینیستی انتقادی است. او در داستان‌هایش تلاش می‌کند «شکاف میان تن و صدا» را در دنیای زنان افغان به تصویر بکشد؛ یعنی وضعیتی که در آن زنان جامعه حضور فیزیکی دارند اما صدایشان خفه شده است. قلم او در عین بازتاب دادن دردها، صریح، امیدوارکننده و به دور از مظلوم‌نمایی مفرط است و بر قدرت درونی زنان برای تغییر تاکید دارد

نقل قول معروف
او در بخشی از کتاب خاطرات خود و در توصیف ارتباطش با دختران محروم از حقوق اولیه در کوچه و پس‌کوچه‌های افغانستان می‌نویسد:
«من خود را به دختران خیابانی شهرم متصل و هم‌سرنوشت حس می‌کردم؛ گویی لبخندهای خاموش و پنهانی که میان ما رد و بدل می‌شد، خود هزاران واژه مکتوبِ نگفته بود که میان ما سخن می‌گفت.»

تاثیر او بر هنر و جامعه
دکتر شریف فراتر از یک نویسنده، به عنوان یک تسهیل‌گر اجتماعی و پل ارتباطی فرهنگی عمل کرده است. او با نوشتن به سه زبان، توانسته واقعیت‌های پنهان جامعه زنان افغان را به مخاطبان غربی بشناساند. حضور او به عنوان داور در رویدادهای معتبر ادبی (مانند جشنواره ادبی دکتر اکرم عثمان در بخش پشتو) و تلاش‌هایش برای رساندن صدای دختران محروم از آموزش در سایه ممنوعیت‌های جاری در افغانستان، او را به یکی از چهره‌های آکادمیک و تأثیرگذار در حوزه ادبیات پایداری زنان تبدیل کرده است.

منابع و مآخذ
صفحه معرفی و نمایه آثار دکتر شریف در ناشر بین‌المللی پورتال پونال استریت پرس (Pownal Street Press).
مصاحبه اختصاصی درباره ادبیات تبعید در پایگاه شبکه زنان افغان (AWNA).
معرفی کتاب خاطرات در فروشگاه مرجع آمازون کتاب (Amazon).
پادکست اختصاصی و گفتگو با بخش دری و پشتوی خبرگزاری بی‌بی‌سی (BBC).