عبدالقهار عاصی

عبدالقهار عاصی (زاده ۱۲ آپریل ۱۹۵۶ – درگذشته ۲۸ سپتامبر ۱۹۹۴) از شاعران نسل نوین افغانستان در دهه ۱۳۶۰ و اوایل دهه ۱۳۷۰ هجری شمسی بود.

قهار عاصی کیست؟
عبدالقَهار عاصی شاعر معاصر افغانستان بود کسی که با ترکیب شعر نو و کلاسیک، صدای درد و اعتراض مردم و واقعیت‌های اجتماعی سیاسی کشور شد.
او به‌عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین شاعران معاصر افغانستان قلمداد می‌شود.عبدالقهار عاصی، زاده روستای مَلیمَه از توابع ولسوالی دره ولایت پنجشیر بود و بزرگ شده و درس خوانده کابلو از فعالان شعر افغانستان در دهه شصت و اوایل دهه هفتاد خورشیدی. شعرهای عاصی غالباً از کلیشه‌ها و چارچوبهای پیش ساخته شاعران هم ترازش بیرون می‌زند و به همین لحاظ، کمتر می‌توان این شاعر را به هنجارهای معمول، وفادار دید.
اما روح ناآرام این شاعر، علاوه بر صورت، در سیرت شعر او نیز خودنمایی می‌کند. عاصی ذاتاً شاعری بود دردمند، اهل موضع‌گیری و صراحت بیان. به همین لحاظ، غالباً با مسایل افغانستان درگیر بود و کمتر اتفاقی در کشورش افتاد که عاصی از کنارش با سکوت گذشته باشد؛ ولی او با این همه موضع‌گیری، روحیه‌ای تغزلی نیز داشت.

تولد و وفات
تولد: ۴ میزان ۱۳۳۵ هجری شمسی(۱۲ آپریل۱۹۵۶ میلادی)-پنجشیر افغانستان
وفات: ۶ میزان ۱۳۷۳ هجری شمسی (۲۸ سپتامبر ۱۹۹۴-)-کابل افغانستان
آرامگاه: شهدای صالحین کابل
علت مرگ: انفجار راکت در کارته پروان کابل (۳۸ سال) سن
لقب: قهار عاصی بزرگ

زندگی نامه کوتاه
از عاصی شعرهای عاشقانه لطیفی بر جای مانده است. گاهی در شعرش آمیختگی زیبایی از لحن حماسی و تغزلی هم دیده می‌شود که خاص خود اوست. شاید تعبیر «از آتش، از ابریشم» که نام واپسین کتاب شعر عاصی است، حکایتگر خوبی از روحیه او باشد. عاصی به سبب همین روحیه در سالهای حاکمیت رژیم کمونیستی در افغانستان، گاه در لفافه و گاه با صراحتی شاعرانه، شعرهایی در تعارض با حاکمیت سرود. همین لحن معترض، پس از آن هم برجای ماند و کتاب «از جزیره خون» حکایتگر اعتراض اوست نسبت به وضعیت کشورش در دوران حکومت مجاهدین و جنگ‌های داخلی بعد از ثور (اردیبهشت) ۱۳۷۱ خورشیدی.
عاصی هم مثل خیلی از هم‌وطن هایش یک دوره تلخ مهاجرت را سپری کرد او از میان تمام کشور ها و سرزمین ها ایران را انتخاب کرد شاید خواست اگر از هموطنانش بیرون رفته از میان همزبانانش بیرون نرود.اما مدت کوتاهی پس از اقامت عاصی در مشهد، مقامات ایرانی اجازه ماندن به او ندادند و شاعر آواره افغانستانی، نومیدانه روانه کشور شد، در حالی که این بیت حافظ را به دوستش فرهاد دریا (آواز خوان محبوب افغان) نوشته بود:
غم غریبی و غربت چو برنمی‌تابم
به شهر خود روم و شهریار خود باشم
قهار عاصی با همسرش میترا و تنها فرزندش مهستی، مشهد را به قصد هرات و سپس کابل ترک کرد. بسیار از آن زمان نگذشته بود که خبر درگذشت او بر اثر انفجار خمپاره (هاوان) در کارته پروان کابل، در همه جا پخش شد.

آثار معروف
برخی از آثار برجسته او:
• مقامه گل سوری
• لالایی برای ملیمه
• دیوان عاشقانه باغ
• غزل من و غم من
• تنها ولی همیشه
• از جزیره خون
• از آتش از بریشم
شش مجموعه شعر عاصی است و «آغاز یک پایان» خاطرات اوست از جریان سقوط کابل به دست مجاهدین و جنگهای داخلی نوشته است. از او شعرهایی چاپ نشده نیز برجای مانده است که یکی از آن میان، سفرنامه او به ایران است که شاید نسخه‌ای از آن نزد خانواده‌اش باقی مانده باشد.
«از آتش از بریشم» به دوست هنرمند عاصی، فرهاد دریا خواننده خوش صدای افغانستان فرستاده شد و سالی بعد از درگذشت عاصی، به همت دریا در اروپا به چاپ رسید.

سبک ادبی
عاصی هم غزل و شعر کلاسیک می‌سرود و هم با زبان نو/آزاد کار می‌کرد یعنی هم میراث ادبی را پاس می‌داشت هم تجربهٔ نو را تجربه می‌کرد.
مضامین شعرهایش عمدتاً اجتماعی، سیاسی، حماسی، اعتراض‌آمیز، عرفانی و عاشقانه بودند بازتاب رنج، امید، آرزو، وطن، جنگ و صلح.
زبان و لحن او ساده، صریح و نیرومند بود طوری که پیام و احساس را به طور مستقیم به مخاطب می‌رساند.

نقل قول معروف
به دریا بنگرم، دریا تو می‌شوی
به جنگل بگذرم، بالا تو می‌شوی
به پیشاپیش باد صبحگاهی
نگه تا ميكنم پيدا تو ميشی

تاثیرات عاصی
• عاصی جزو آن شاعرانی بود که صدای اعتراض و مظلومیت مردم افغانستان شدند شعرش به بیان درد مردم، جنگ، تباهی و امید بدل شد و مخاطبان زیادی پیدا کرد.
• آثارش تا امروز زنده‌اند و نسل جوان افغان — علاقمندان شعر و ادبیات — او را به‌عنوان «صدای مقاومت» و «شاعر میهن» می‌شناسند.
• بعد از مرگش نیز مراسم گرامیداشت برایش برگزار شده و بسیاری از ادب‌دوستان تلاش کرده‌اند میراث ادبی او را زنده نگه دارند.

منابع و مآخذ
صفحه «زندگینامه عبدالقهار عاصی» در سایت فرهنگی/ادبی.

• آثار منتشرشدهٔ عاصی — «Selected Poems / خداحافظ گل سوری» و «از جزیره خون».
• نقد و تحلیل درباره شعر و سبک ادبی او — از جمله مقاله «شعر استقامت» که آثار او را برجسته دانسته است.
• مطالب و مقدمه‌هایی درباره زندگی، ادب و موقعیت اجتماعی ـ سیاسی او در افغانستان.