خانه / عبدالباری جهانی

عبدالباری جهانی

این شخص کیست؟

عبدالباری جهانی، شاعر، نویسنده، مورخ، ژورنالیست و سیاست‌مدار نامدار اهل افغانستان است. او یکی از بزرگ‌ترین و محبوب‌ترین چهره‌های ادبی معاصر در زبان پشتو است که سابقه وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان را نیز در کارنامه خود دارد

تولد و وفات

تاریخ تولد: ۱۴ فوریه ۱۹۴۸ میلادی (۲۵ بهمن ۱۳۲۶ خورشیدی).
محل تولد: شهر قندهار، افغانستان.
وضعیت حیات: او در قید حیات است و در ایالات متحده آمریکا اقامت دارد

زندگی‌نامه کوتاه

عبدالباری جهانی آموزش‌های ابتدایی خود را در مدرسه میرویس نیکه قندهار گذراند و در سال ۱۹۷۲ میلادی در رشته زبان و ادبیات پشتو از دانشگاه کابل فارغ‌التحصیل شد. او مدتی به عنوان مدیرمسئول مجله معتبر «کابل» فعالیت کرد. پس از تحولات سیاسی و اشغال افغانستان توسط ارتش شوروی، وی در سال ۱۹۸۱ به پاکستان و سپس به آمریکا مهاجرت کرد. جهانی نزدیک به سه دهه (تا زمان بازنشستگی در سال ۲۰۱۰) به عنوان تهیه‌کننده و گوینده ارشد در بخش پشتو رادیو صدای آمریکا در واشنگتن کار کرد. او در سال ۲۰۱۵ (۱۳۹۴ خورشیدی) در دولت اشرف غنی به عنوان وزیر اطلاعات و فرهنگ افغانستان انتخاب شد اما پس از حدود یک سال به دلیل مسائل صحی و شخصی استعفا داد.

آثار معروف

کارنامه پژوهشی و ادبی او بسیار غنی و شامل ده‌ها کتاب شعر و تاریخ است:

سرود ملی: مشهورترین اثر او، سرودن شعر سرود ملی رسمی جمهوری اسلامی افغانستان (سال ۱۳۸۶) است.
دفترهای شعر پشتو: «د بوډۍ ټال» (تابِ پیرزن)، «سباوون» (سپیده‌دم)، «شپیلۍ» (فلوت) و «مورکۍ» (مادرک).
آثار تاریخی و پژوهشی: کتاب دو جلدی و تحسین‌شده «افغانستان در قرن نوزدهم»، کتاب «احمد شاه بابا» و پژوهش تاریخی «سید جمال‌الدین افغانی از افسانه تا حقیقت»

سبک هنری

سبک شعری عبدالباری جهانی بر پایه‌ٔ روایت‌گری، حماسه‌سرایی و رئالیسم انتقادی-اجتماعی استوار است. او در اشعار پشتوی خود به شدت از آرایه‌های ادبی غنی، استعاره‌های سنتی و در عین حال زبان روان توده‌ها استفاده می‌کند. بخش عمده‌ای از اشعار او به شکل «قصه در شعر» سروده شده که بدبختی‌ها، جنگ‌ها، ریاکاری‌های مذهبی و رنج‌های مردم افغانستان را فریاد می‌کشد. منتقدان او را شاعری آوانگارد می‌دانند که با خرافات و افراط‌گرایی بدون لکنت مبارزه می‌کند

نقل قول معروف

او در غزل‌ها و اشعار اجتماعی خود همواره بر صلح و نقد تند بساط ملاهای منفعت‌طلب تأکید دارد. او در یکی از مصاحبه‌های صریح خود درباره رسالت اجتماعی می‌گوید: «دین و مذهب نباید ابزاری برای دکان‌داری و گرفتن حق‌الزحمه از مردم رنج‌دیده باشد. وظیفه شاعر و نویسنده این است که این پرده‌های تزویر را کنار بزند، حتی اگر توده‌ها در ابتدا او را قضاوت کنند.»

تاثیر او بر هنر و جامعه

جهانی تاثیر شگرفی بر غنای ادبیات معاصر پشتو و مدون‌سازی تاریخ معاصر افغانستان گذاشته است. شعر سرود ملی او، برای سال‌ها نماد اتحاد ملی و کثرت‌گرایی قومی در افغانستان بود که نام تمام اقوام اصلی کشور در آن گنجانده شده بود. او همچنین از طریق تریبون‌های رسانه‌ای خود در آمریکا و نگارش نامه‌های سرگشاده سیاسی، همواره به عنوان یک ناظر و منتقد دلسوز نسبت به تبعیض‌های قومی و مذهبی در ساختار قدرت افغانستان (به ویژه در قبال عملکردهای طالبان) موضع‌گیری‌های اثرگذاری داشته است

منابع و مآخذ